Bài này thuộc chùm Sa Pa – Lào Cai – Yên Bái trong mục Du lịch, về việc dành trọn một ngày trải nghiệm vùng Y Tý bằng xe máy. Y Tý là xã vùng cao thuộc huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, gần biên giới, nổi tiếng với sương mây dày, ruộng bậc thang và những bản làng yên tĩnh khác hẳn các điểm đông khách. Bài gợi ý nhịp một ngày: sáng xem sương, trưa vòng quanh các bản, chiều đèo về, kèm lưu ý đường sá và chuẩn bị cho vùng cao. Nên đọc kèm điểm dừng chụp ảnh giữa đường đến đèo Khau Phạ cho thói quen dừng chụp an toàn trên đèo, đi xe máy đến đèo Khau Phạ có khó tìm đường không cho kinh nghiệm định tuyến vùng núi, và quán ăn gần bãi xe ở Mù Cang Chải cho cách chọn điểm dừng ăn khi đi qua vùng cao khác.
Câu trả lời nhanh
Một ngày ở Y Tý nên bắt đầu thật sớm để kịp khung sương phủ bản, dành buổi trưa vòng qua các bản lân cận và chụp ruộng bậc thang lúc nắng đứng bóng, rồi lùi về trước hoàng hôn để không chạy đèo trong tối. Chuẩn bị xe kỹ vì đường vùng cao nhiều dốc và sương trơn, mang áo ấm vì nhiệt độ giảm nhanh, và hỏi trước về điều kiện vào vùng gần biên giới để không bị bất ngờ về giấy tờ.
Vì sao một ngày ở Y Tý đáng đi
Y Tý nằm ở độ cao, khí hậu mát quanh năm, sương mây xuất hiện đều vào sáng sớm và sau mưa, những dải mây lượn quanh sườn đồi là cảnh mà nhiều người đi xa chỉ để chụp được một khung như vậy. Vùng này khách chưa đông như các điểm du lịch nổi tiếng cùng tỉnh, nên một ngày ở đây vẫn giữ được cái yên tĩnh hiếm thấy: bản sáng ra nghe tiếng gà, tiếng chó, người dân đi làm ruộng sớm và mùi khói bếp phảng phất.
Dân bản đa số là đồng bào dân tộc, đời sống gắn với ruộng nương, vì thế nhịp sống vùng này rất thật, không bị dàn dựng. Người đi một ngày thường về với cảm giác được nghỉ đúng nghĩa, cái khác biệt lớn so với lịch trình dày đặc mà nhiều kiểu du lịch một ngày thường mang lại.
Địa hình cũng là phần khen của chuyến: đường lên vòng theo sườn núi, mỗi khúc cua mở ra một khung cảnh khác, cái vốn đã khiến người thích chạy xe say mê cung vùng cao. Một ngày kết hợp cả chạy đường đẹp, ngắm mây và dạo bản là kiểu hiếm có, vì nhiều vùng có đẹp nhưng đường khó, hoặc đường dễ nhưng cảnh không mở được nhiều lớp mây như vùng này.
Khung sáng sớm: sương mây và ánh núi
Sương mây ở Y Tý đẹp nhất từ lúc trời rạng cho tới khoảng tám giờ sáng, cả thung lũng như chìm trong biển mây, các đỉnh nhô lên thành hòn đảo nhỏ. Bạn nên có mặt trước lúc trời sáng, đứng ở các đoạn đường cao nhìn xuống thung lũng, để máy ảnh hoặc điện thoại sẵn vì mây tan nhanh khi nắng lên. Ánh sáng khung này cũng khác với sương dưới đồng bằng, tia nắng xiên qua mây cho màu rất dịu, người chụp ảnh phong cảnh thường coi khung một hai tiếng đầu ngày là phần đáng giá nhất của cả chuyến đi.
Nhiệt độ buổi sáng vùng cao thường thấp hơn dưới đồng bằng nhiều, kể cả mùa hè, nên mang theo áo khoác và găng tay mỏng nếu chạy xe. Chụp xong khung sương, ghé điểm bán đồ nóng ăn sáng cho ấm bụng rồi mới bắt đầu phần đường vòng quanh các bản, bụng đói rét thì rất mau mệt.
Trưa và chiều: vòng quanh các bản
Buổi trưa khi nắng đứng bóng là lúc đẹp để chụp ruộng bậc thang, các thửa ruộng uốn theo sườn đồi hiện rõ đường cong. Đường vòng qua các bản nhỏ quanh Y Tý nhiều đoạn đất và đá, chạy chậm, hỏi dân trước khi rẽ vào đường lạ, và đừng theo lối mòn của xe tải nếu không chắc nó thông ra đâu.
Gặp bản, nhớ phép lịch sự vùng cao: xin phép trước khi chụp ảnh chân dung người dân, không bốc đồ của nhà người ta lên xem mà chưa hỏi, mua hàng nếu ăn quả hoặc lấy nước ở nhà dân. Cách cư xử đó giữ cho du lịch vùng này còn nguyên cái thiện cảm của dân bản với khách đi xe máy, thứ quý hơn bất kỳ khung ảnh nào, và cũng là phần khiến người quay lại vùng này nhiều lần.
Đường đèo vùng cao và sức khỏe của xe
Đường lên vùng này nhiều dốc nối tiếp nhau, có đoạn cua gắt và mặt đá mòn, sương sớm làm ẩm mặt đường rất trơn. Chạy đều số, xuống dốc thắng nhẹ bằng động cơ kết hợp phanh, đừng để phanh nóng, và tránh chạy sát mép ngoài ở các cua mù. Nếu trời mưa giăng, chờ cho ráo hoặc đi chậm hẳn tốc độ.
Về xe, kiểm tra phanh và lốp trước khi lên đường, buộc chặt đồ vì đường xóc nhiều, và chở thêm xăng dự phòng nếu khả năng trạm giữa đường thưa. Xe máy điện nếu muốn đi vùng này nên hỏi kỹ người cho thuê về dốc dài và chỗ sạc, hiện tại điểm sạc trên đường đến vùng cao vẫn chưa dày như dưới phố.
Ăn uống, nghỉ giữa ngày và giờ về
Giữa trưa nên ghé điểm ăn nghỉ ở trung tâm xã, đồ ăn vùng cao dân dã và nóng, hỏi giá trước khi gọi theo thói quen đi vùng xa. Sau bữa trưa là lúc nghỉ giải lao hợp lý, nửa tiếng ngồi bên bếp lửa hoặc bậc cửa ngắm đường tuần sau sẽ đi, không vội vàng cũng là một phần trải nghiệm vùng cao.
Giờ về nên lùi từ ba đến bốn giờ chiều tùy mùa, vì hoàng hôn vùng cao đến sớm và sau đó sương ẩm lên rất nhanh, chạy đèo trong sương tối là rủi ro không đáng lấy. Về tới nơi trú trước tối, dành phần tối để nghỉ hoặc nếu có kế hoạch chụp sao thì đi bộ quanh gần thay vì chạy xe xa trong đêm.
Câu hỏi thường gặp
Y Tý thuộc tỉnh nào và đi từ đâu?
Y Tý thuộc huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, vùng giáp biên giới. Đi bằng xe máy từ Hà Nội là cung dài, nhiều người chọn nghỉ đêm ở Sa Pa hoặc Lào Cai trước khi lên.
Một ngày ở Y Tý có đủ không?
Một ngày đủ cho khung sương sáng, vòng quanh vài bản gần và hoàng hôn, nhưng nếu muốn đi sâu các bản xa hoặc chụp sao đêm thì nên tính hai ngày.
Mùa nào lên Y Tý đẹp nhất?
Sau mưa và mùa gặt là hai khung được ưa chuộng, sương mây dày và ruộng vàng. Mùa mưa lũ nên theo dõi dự báo, và mùa đông lạnh rất cần áo ấm.
Chạy xe máy lên Y Tý có khó không?
Đường dốc nối tiếp và vài đoạn đá mòn, người mới chạy núi nên đi chậm và tránh chạy đêm. Sương sớm làm mặt đường trơn, canh khoảng phanh xa hơn thường lệ.
Lên vùng gần biên giới cần giấy tờ gì không?
Khu vực gần biên giới có thể có điều kiện vào nhất định tùy thời điểm, nên hỏi trước khi đi qua người quen hoặc địa phương, và mang theo giấy tờ tùy thân đầy đủ.
Ở Y Tý có chỗ ăn nghỉ không?
Có các điểm nghỉ và quán ăn nhỏ tại trung tâm xã, điều kiện dân dã, nên hỏi giá trước khi gọi món. Cuối tuần đông hơn, thống nhất chỗ sớm nếu đi nhóm.
Đi Y Tý nên mang theo những gì?
Áo ấm, áo mưa, giày có ma sát, đèn pin và xăng dự phòng cho xe máy, thêm pin dự phòng cho điện thoại vì vùng cao tín hiệu chập chờn. Đi nhóm nên thống nhất điểm hẹn nếu ai lạc sóng, và tải sẵn bản đồ dùng khi không có mạng trước khi lên đường, vì dữ liệu di động vùng cao có lúc chập chờn hoặc tắc hẳn.
Nguồn tham khảo
Tóm lại
Một ngày ở Y Tý là một ngày chậm: dậy sớm xem mây, trưa vòng bản chụp ruộng, chiều lùi về trước sương tối, giữ phép lịch sự với dân bản và chuẩn bị xe kỹ cho đèo vùng cao. Nếu bạn cần thuê xe máy cho chuyến vùng cao này, hãy xem bảng giá thuê xe máy hoặc liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo, giờ làm việc từ 08:00 đến 17:00 hàng ngày, để được tư vấn nhanh.