Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì là một trong những cảnh quan ngoạn mục nhất miền núi phía bắc: các tầng ruộng đổ dốc theo sườn núi chằng chịt, mỗi mùa một màu khác nhau, từ nước báo lấp lánh mùa xuân đến vàng rực mùa lúa chín. Đi xe máy đến Hoàng Su Phì từ Hà Nội là hành trình dài nhưng rất đáng, và để chuyến đi trọn vẹn, phần chuẩn bị quyết định nhiều hơn phần chạy. Bài này thuộc chùm du lịch Lạng Sơn và Hà Giang trong mục du lịch, tổng hợp những gì cần chuẩn bị khi đi xe máy đến ruộng bậc thang Hoàng Su Phì. Kinh nghiệm chạy các cung đường lên vùng cao nằm trong mục cung đường, còn các mẹo đi lại thực tế được gom trong mục kinh nghiệm.
Câu trả lời nhanh
Chuẩn bị cho Hoàng Su Phì gói lại trong bốn nhóm: xe bền được kiểm tra toàn diện vì cung đường dài có đèo và đoạn sửa xe; giấy tờ gồm giấy phép lái xe phù hợp với loại xe và giấy tờ tùy thân; đồ theo mùa vì vùng cao sáng nắng trưa mát tối lạnh và mưa bất chợt; và kế hoạch chặng vì chạy dài gần ba trăm cây số không nên dồn vào một ngày. Thêm phần lịch: mùa lúa chín và mùa nước báo là hai mùa đẹp nhất, và nên rời Hà Nội từ rất sớm để kịp khung sáng trên đèo.
Kiểm tra xe cho cung đường dài
Cung lên Hoàng Su Phì đi qua quốc lộ rồi rẽ vào đường tỉnh có nhiều đèo và đường nhỏ, nên xe phải ở tình trạng tốt nhất trước khi khởi hành. Kiểm tra: lốp còn gai và căng đúng chuẩn, thay nếu đã mòn vì đường đá dăm và mưa trơn; thắng trước sau ăn đều và má còn dày; xích chỉnh vừa, mỡ sạch; dầu máy trong hạn; đèn pha còi sáng rõ vì có đoạn chạy sớm hoặc muộn; ắc quy lên máy nhanh. Nếu đi xe thuê, chọn loại xe số bền phù hợp đường đồi và hỏi người cho thuê về tình trạng bảo dưỡng, và mang theo số điện thoại hỗ trợ của họ. Một bộ dụng cụ nhỏ gồm khoá nòng, bơm tay vài miếng vá và bộ đồ vá lốp cũng đáng cất trong cốp.
Giấy tờ cần mang theo
Với hành trình qua nhiều tỉnh, giấy tờ phải đủ và hợp lệ: giấy phép lái xe đúng hạng với xe đang điều khiển vì các xe trên 50cc yêu cầu giấy phép lái xe phù hợp; giấy tờ tùy thân; và nếu đi xe thuê, hợp đồng thuê xe kèm thông tin liên hệ người cho thuê. Trên đường có nhiều chốt và các đoạn kiểm tra ở vùng biên gần đó, giấy tờ gọn gàng giúp mọi lần dừng nhanh chóng. Cất giấy tờ trong túi chống nước đeo trong người thay vì cốp, vì cần lấy ra thường xuyên và mưa vùng cao đến rất bất chợt.
Đồ dùng theo mùa vùng cao
Hoàng Su Phì là vùng cao, chênh nhiệt ngày đêm lớn. Chuyến đi mùa nào cũng cần: áo gió hoặc áo khoác mỏng vì sáng sớm trên đèo có thể dưới hai mươi độ; áo mưa lớn loại tốt vì mưa rào có thể đến giữa trưa nắng; giày có độ bám vì đi ruộng bậc thang là đi bờ đất ẩm trơn; mũ bảo hiểm đạt chuẩn thoáng và khăn che bụi vì đường tỉnh nhiều đoạn đang thi công; kem chống nắng vì nắng vùng cao gắt hơn tưởng. Mùa nước báo và mùa lúa chín là hai khung đẹp nhất, nhưng cũng là hai khung người về đông, nên đặt chỗ trước mọi thứ có thể.
Chia chặng và chỗ nghỉ
Chạy thẳng từ Hà Nội lên trong một ngày là khả thi nhưng mệt và bỏ mất phần đẹp nhất của cung đường. Cách chia hay hơn: ngày đầu chạy quốc lộ và dừng ăn trưa ở thành phố trung gian, đến thị trấn gần Hoàng Su Phì vào chiều muộn, nghỉ lại đây một đêm để sáng hôm sau ra ruộng vào khung đẹp. Ngày hai dành cho các thôn ruộng đẹp và chợ phiên nếu đúng ngày, rồi chiều về hoặc tiếp tục lên Hà Giang nếu muốn nối vòng. Đặt homestay trong các thôn ven ruộng cho phép ra ruộng lúc sáng sớm và tối muộn, hai khung đẹp nhất trong ngày.
Đi lại trong vùng thế nào
Trong vùng Hoàng Su Phì, các thôn ruộng đẹp nằm rải rác dọc đường tỉnh và các nhánh nhỏ bê tông vào thôn. Xe máy là phương tiện hợp lý nhất vì xe khách ít và chờ lâu. Lưu ý đường vào thôn hẹp, tránh né và có người đi bộ, đi chậm và nhận nhường là bình thường. Trâu bò có thể qua đường ở các đoạn ven rừng, nhất là chiều tối. Khi dừng ở các điểm ruộng, đỗ xe ở bãi chắc và hỏi phép chủ ruộng nếu muốn xuống bờ gần, vì bờ ruộng mềm mùa nước dễ sạt và làm hỏng ruộng của người dân. Mỗi lần như vậy, một câu hỏi lịch sự giúp bạn được mời vào chỗ đẹp hơn hẳn chỗ khách tự mò.
An toàn trên cung đường lên vùng cao
Ba quy tắc sống còn: không chạy đêm trên đường đèo chưa quen, về trước tối hoặc dừng nghỉ ở thị trấn nếu tối giữa đường; không vượt xe ở khúc cua mù vì các xe tải chở đá vùng này chạy nhanh; và luôn giữ khoảng cách sau xe khách vì nó che hết tầm nhìn. Mùa mưa theo dõi dự báo trước hai ngày và khi thấy mưa lớn trên đèo thì dừng trú, vì sạt lở vùng này xảy ra sau mưa dập. Còn về sức người: chuyến dài mệt hơn tưởng, ngủ đủ đêm trước đi và không uống nhiều tối trước hôm khởi hành là phần chuẩn bị bị bỏ quên nhiều nhất.
Một khoản chuẩn bị nữa ít người tính: tiền mặt. Trong vùng ruộng, các homestay, quán ăn và hàng bán dọc đường nhiều chỗ chưa thanh toán chuyển khoản được, nên mang đủ tiền mặt lẻ cho ăn uống, nghỉ và xăng, cất chia nhiều túi khác nhau phòng mất. Điện thoại sạc đầy và mang theo pin dự phòng, vì tín hiệu trên các đoạn đèo yếu và apps bản đồ cần màn hình bật lâu. Chụp lại địa chỉ homestay bằng tiếng địa phương hoặc lưu tọa độ, vì nhiều thôn nhỏ khó mô tả bằng tên đường. Và một lời nhủ cuối: hỏi giá trước khi dùng dịch vụ nào, từ quán ăn đến chỗ gửi xe, là cách du lịch lịch sự và không bao giờ thừa ở vùng cao.
Câu hỏi thường gặp
Mùa nào đi Hoàng Su Phì đẹp nhất?
Mùa nước báo quanh tháng tư tháng năm và mùa lúa chín quanh tháng chín là hai mùa đẹp nhất. Trời khô cuối thu cũng rất hợp cho các cung đường.
Chạy từ Hà Nội lên mất bao lâu?
Gần ba trăm cây số, chạy liên tục sáu đến bảy tiếng. Nên chia hai ngày với đêm nghỉ gần vùng ruộng để kịp khung sáng sớm.
Nên đi xe số hay xe tay ga?
Xe số bền và phanh động cơ hợp đường đèo hơn. Xe tay ga phổ thông vẫn chạy được nếu bảo dưỡng tốt và bạn giữ tốc độ hợp lý.
Giấy phép lái xe cần loại nào?
Với xe trên 50cc, bạn cần giấy phép lái xe phù hợp với loại xe đang điều khiển theo quy định hiện hành, và mang theo giấy tờ tùy thân trên suốt hành trình.
Trong vùng di chuyển bằng gì?
Xe máy là tiện nhất, đường vào thôn là bê tông nhỏ, đi chậm, tránh né người đi bộ và gia súc, đỗ xe ở bãi chắc khi xuống ruộng.
Mưa vùng cao có đáng lo không?
Có mưa rào bất chợt quanh năm. Mang áo mưa tốt, theo dõi dự báo, và khi mưa lớn trên đèo thì dừng trú thay vì cố chạy vì nguy cơ trơn và sạt.
Ở đâu khi đến vùng ruộng?
Các homestay trong thôn ven ruộng là lựa chọn tốt nhất: gần khung sáng sớm, tối và tìm hiểu thêm sinh hoạt bản địa. Mùa cao điểm nên đặt trước.
Tóm lại
Chuẩn bị kỹ cho Hoàng Su Phì là chuẩn bị bốn nhóm: xe kiểm toàn diện, giấy tờ đầy đủ, đồ theo mùa vùng cao và kế hoạch chia chặng hợp lý, phần còn lại của chuyến đi chỉ còn là thưởng thức các tầng ruộng theo mùa. Khi cần thuê xe máy bền cho hành trình lên vùng cao, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày, và tham khảo bảng giá thuê xe máy trước khi đặt.