Trên Cao nguyên đá Đồng Văn, cà phê sáng là chuyện lớn hơn nhiều so với ở dưới xuôi: cái lạnh se của buổi sớm vùng cao khiến ly cà phê nóng trở thành phần thưởng sau chặng đèo, và quán cà phê đẹp nhất chính là quán cho bạn ngồi nhìn thẳng ra biển đá vôi mà không phải vội. Câu chuyện "quán nào đẹp" vì thế không chỉ là chuyện đồ uống, mà là chuyện chọn vị trí ngồi cho khung cảnh đặc trưng nhất của cao nguyên. Bài này thuộc chùm chủ đề Lạng Sơn – Hà Giang, nằm trong mục du lịch, sẽ giúp bạn chọn đúng chỗ dừng cho buổi sáng trên cao nguyên.
Câu trả lời nhanh
Quán cà phê sáng đẹp nhất ở Đồng Văn thường hội đủ ba điều: nhìn thẳng ra núi đá hoặc thung lũng, mở cửa từ sáng sớm đón người đi xem bình minh trở về, và có chỗ ngồi ấm khuất gió kèm khoảng sân để xe máy ngay cạnh. Về vị trí, ba khu vực đáng dừng nhất là phố cổ Đồng Văn với những quán trong nhà trình tường, dải quán trên triền đồi phía đường lên Lũng Cú nhìn xuống thung lũng, và vài quán nhỏ gần đèo Mã Pí Lèng ngắm hẻm núi Nho Quế. Bạn không nhất thiết phải nhớ đúng một cái tên quán: sáng sớm, cứ đi theo hướng mặt trời mọc, quán nào ngập nắng đầu tiên và đỡ gió nhất chính là quán đẹp với buổi sáng của bạn.
Vì sao cà phê sáng trên cao nguyên khác biệt
Cao nguyên đá Đồng Văn là công viên địa chất toàn cầu, nơi các dãy đá vôi mọc lên từ đồng thau và thung lũng sâu. Buổi sáng ở đây có một hiện tượng mà ít vùng núi phía bắc lặp lại được: sương mù nằm thấp trong thung lũng, từ lúc trời hửng cho đến khi nắng lên, đáy thung lũng chìm trong biển mây trắng trong khi các đỉnh đá nhô lên như hòn đảo. Một quán cà phê đặt đúng trên rìa cao nguyên cho bạn ngồi trên lớp mây mà uống, trải nghiệm mà không quán phố nào dưới xuôi mô phỏng được.
Thứ hai là cái lạnh. Sáng mùa thu trên Đồng Văn thường chỉ mười mấy độ, vào giữa đông có những sáng nhiệt độ xuống sát dưới mười độ, và gió thốc qua khe đá khiến cảm giác lạnh tăng thêm gấp bội. Chính vì vậy cái nóng của ly cà phê, của trà shan tuyết ở đây có giá trị thật: nó không phải thói quen mở đầu ngày làm việc như ở phố, mà là phần thưởng cho người đã chạy xe vượt đèo từ tối hôm trước hoặc dậy từ lúc năm giờ sáng.
Quán trong phố cổ Đồng Văn
Phố cổ Đồng Văn là dải phố nhà trình tường trăm tuổi: tường đất dày, hàng hiên gỗ, gian nhà ấm như một cái lò nhỏ giữa vùng đá. Ngồi cà phê trong một quán ở đây, bạn uống trong không gian của chính cao nguyên, giữa những bức tường xây từ đất và đá bản địa. Buổi sớm phố rất vắng, nhiều quán mở từ khi trời còn mờ để đón khách đi xem bình minh trở về; cuối tuần và ngày chợ phiên, khu phố thơm mùi khói bếp và rộn tiếng chợ vùng cao ngay quanh các quán.
Quán trong phố cổ hợp với người muốn một bữa sáng trọn vẹn: cà phê trước, ăn sáng tại chỗ hoặc ra chợ sau, rồi mới bắt đầu chặng đường trong ngày. Điểm trừ duy nhất là tầm nhìn: từ trong phố, đa số quán chỉ thấy dãy phố và vách núi sau lưng. Nếu mục tiêu của bạn là ngồi trên biển mây thì phải ra rìa cao nguyên, còn nếu muốn cảm giác phố vùng cao thì đây là khu vực đáng ngồi nhất buổi sáng.
Quán view rìa cao nguyên trên đường lên Lũng Cú
Dải đường từ Đồng Văn lên Lũng Cú chạy lượn theo các triền đồi, và đây là nơi tập trung nhiều quán có tầm nhìn rộng nhất cao nguyên: ngồi bên tách cà phê mà nhìn xuống thung lũng đá, các thửa ruộng bậc thang và những bản nhỏ dưới chân núi. Sáng sớm mây thường chưa kịp tan, nên quán đặt trên gờ đồi nghĩa là bạn ngồi cao hơn cả lớp mây. Dọc đường có nhiều homestay mở kèm quán nước, trước giờ cao điểm buổi sáng đã sẵn sàng phục vụ khách dừng xe.
Cách chọn nhanh khi đi ngang: quán nào có sân hướng về phía đông và nhìn ra thung lũng, có mái che và tường chắn gió bắc, là điểm dừng đáng giá nhất cho buổi sớm. Nếu bạn còn định lên cột cờ Lũng Cú đón mặt trời mọc, hãy để phần cà phê sau khi xuống từ cột cờ: vừa kịp làm ấm người, vừa đúng giờ bữa sáng muộn của vùng cao.
Quán gần đèo Mã Pí Lèng
Nếu lịch trình của bạn chạy vòng cao nguyên theo hướng Mã Pí Lèng, buổi sáng có thể đảo ngược thứ tự: dừng uống cà phê ngay gần đèo trước khi chạy tiếp. Đèo Mã Pí Lèng nổi tiếng vì hẻm núi Nho Quế sâu hun hút dưới chân, và ánh sáng buổi sớm làm các vách đá hiện rõ từng tầng lớp. Vài quán nhỏ gần đèo và dọc quốc lộ 4C bán cà phê và trà nóng cho khách dừng chân, đông nhất vào sau đợt săn mây, khi mọi người rủ nhau làm ấm trước khi về. Lưu ý nhỏ: đoạn đèo quanh co và sáng sớm thường có sương, nên khi dừng quán ven đường phải gửi xe hẳn vào sân, tuyệt đối không để xe lấn ra làn.
Bốn tiêu chí để tự chọn được quán đẹp
Quán nhỏ vùng cao thường đổi chủ, đổi tên theo mùa, nên thay vì học thuộc tên quán, hãy mang theo bốn tiêu chí. Một là hướng nắng: quán hướng đông đón được nắng đầu tiên, chỗ ngồi ấm lên nhanh nhất buổi sớm. Hai là chỗ để xe: quán có sân hoặc bãi rộng để xe máy không lấn ra đường đèo, qua đó cũng an toàn hơn cho chính chiếc xe của bạn. Ba là chỗ ngồi khuất gió: gió cao nguyên mùa đông sắc như dao, ghế ngoài trời mà không có tường chắn thì chỉ ngồi được vài phút. Bốn là nước nóng thiệt: quán nấu cà phê và trà ngay tại chỗ mới giữ được độ nóng dai, yếu tố duy nhất khiến bạn ngồi lâu được trong rét.
Theo kinh nghiệm tổng hợp từ những người hay thuê xe máy đi vùng cao, đã ghi trong mục kinh nghiệm, quán đạt cả bốn tiêu chí thường không nằm ngay mặt đường lớn mà lệch vào vài chục mét, và đó lại chính là những quán ít khi bị đông nhất.
Giờ nào ngồi quán là đẹp nhất
Khoảng từ sáu giờ đến chín giờ sáng là khung vàng của cao nguyên. Trước sáu giờ mây dày và nhiều quán chưa mở, sau chín giờ rưỡi nắng lên cao làm lớp mây thấp tan mất và xe cộ bắt đầu đông. Ai muốn săn bình minh trên đỉnh đèo thì tham khảo khung giờ và lối chuẩn bị trong bài chuyến sáng sớm đến Cao nguyên đá Đồng Văn; còn ai muốn thong thả thì cứ dậy vừa, chọn một quán mở sớm trong phố cổ, và để việc ngắm mây cho khoảng bảy giờ rưỡi, khi sương bắt đầu tan thành từng vệt trôi qua thung lũng.
Uống cà phê xong thì đi đâu trong buổi sáng
Bữa sáng ở Đồng Văn thường gắn với chợ phiên và phố cổ, nên sau ly cà phê, hai lựa chọn phổ biến là dạo phố cổ lúc ít người hoặc men theo đường lên Lũng Cú và Sa Phìn, nơi các bản làng rải trên các triền đá và cánh đồng lên màu theo mùa. Cả một ngày ở cao nguyên có thể ghép thành cung trọn vẹn: sáng uống cà phê, giữa sáng lên cột cờ, chiều qua Mã Pí Lèng, và các chặng chạy quanh vùng đã được tóm trong mục cung đường. Nếu bạn kéo dài lịch trình thêm một ngày, buổi sáng thứ hai trên cao nguyên vẫn đáng để ngồi thêm một quán khác: mỗi góc cao nguyên cho một khung cảnh khác.
Câu hỏi thường gặp
Sáng mùa đông ở Đồng Văn lạnh cỡ nào?
Giai đoạn giữa đông, sáng sớm vùng cao thường xuống dưới mười độ, những chỗ khuất nắng có thể lạnh hơn. Nhiệt độ chỉ ấm dần sau khi nắng lên, thường sau tám giờ. Uống cà phê buổi sớm mùa này nên chọn chỗ ngồi trong nhà hoặc cạnh bếp lửa, và mang theo găng tay vì tay cầm lái rất nhanh lạnh.
Quán ở Đồng Văn có mở từ sáng sớm không?
Các quán quanh phố cổ và gần homestay thường mở theo khách dậy sớm, nhiều nơi sẵn sàng phục vụ từ lúc trời còn mờ. Quán cách xa khu dân cư có thể mở muộn hơn, nên hỏi chủ homestay xem quán nào đang mở nếu bạn xuất phát rất sớm.
Trên cao nguyên có cà phê rang xay địa phương không?
Cách pha phổ biến ở Đồng Văn là cà phê phin truyền thống đậm vị. Ngoài cà phê, nhiều quán phục vụ trà shan tuyết, chè đặc sản của vùng núi cao Hà Giang, đáng thử nếu bạn muốn một thức uống mang đúng vị địa phương.
Dừng quán buổi sáng có chỗ để xe máy không?
Quán quanh phố cổ thường để xe trước hiên hoặc trong sân nhà. Quán ven đèo cần ưu tiên chỗ có sân rộng để gửi xe hẳn vào trong, không lấn làn đường đèo, vì đoạn này xe tải và xe khách chạy từ sáng sớm.
Ngoài cà phê, sáng lạnh nên uống gì?
Trà shan tuyết nóng là lựa chọn đặc sản, thêm chút gừng giúp người ấm nhanh hơn trong rét. Nhiều quán quanh phố cổ cũng có bát mỳ hoặc phở nóng cho ai cần ăn sáng thật trước khi lên đường.
Tóm lại
Quán cà phê sáng đẹp nhất ở Cao nguyên đá Đồng Văn là quán cho bạn ngồi trên lớp mây thấp, uống thứ gì đó thật nóng, và để xe an toàn: quanh phố cổ cho không gian nhà trình tường, trên triền đồi hướng lên Lũng Cú cho tầm nhìn thung lũng, hoặc gần Mã Pí Lèng cho hẻm núi Nho Quế. Nếu bạn cần một chiếc xe máy chắc tay cho các chặng đèo của cao nguyên, hãy xem bảng giá thuê xe máy hoặc liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để được tư vấn dòng xe phù hợp.