Có một kiểu ảnh thác mà chỉ những ai chịu khó đi sau mưa mới có: thác đậm nước, khói nước bốc lên, và các bậc đá ẩm loang màu rêu đậm hơn mọi ngày nắng. Câu hỏi góc chụp mưa ở thác Dải Yểm có đáng thử không vì thế không phải câu hỏi thẩm mỹ, mà là câu hỏi về cách đi: ảnh đẹp thì có thật, nhưng chỉ dành cho người biết giữ mình và giữ đồ. Bài viết thuộc chuỗi Ba Vì – Hòa Bình – Mai Châu – Mộc Châu trong chuyên mục du lịch quanh Hà Nội bằng xe máy. Ai chưa nắm khung giờ nên tham khảo bài mùa hè đến thác Dải Yểm bằng xe máy nên đi lúc nào, và người muốn so sánh với kinh nghiệm mưa vùng lân cận đọc thêm bài trời mưa có đáng đi Thiên Sơn Suối Ngà bằng xe máy không.
Câu trả lời nhanh
Đáng thử, với hai điều kiện. Điều kiện thứ nhất là thời điểm: một hai ngày sau mưa dứt là khung đẹp nhất, khi nước thác đậm mà đường đã khô phần lớn; mưa đang kéo dài thì không xuống gần thác mà chụp từ xa. Điều kiện thứ hai là trang bị: túi giắt ướt cho máy và điện thoại, giày bám, và dây đeo chắc. Góc chụp ưu tiên là các vị trí cao nhìn xuống và đoạn đứng cách chân thác một quãng an toàn; các khung hàng cận chân thác ướt trơn là nơi để nhìn, không phải để đứng. Ai chấp nhận hai điều kiện này sẽ có ảnh thác mà ngày nắng không thể có.
Vì sao thác sau mưa là khung ảnh khác biệt
Mưa đổi thác ở ba tầng. Tầng thứ nhất là lượng nước: dòng chảy sau mưa đậm gấp bội ngày thường, các bậc đá chuyển thành thác chồng thác, và toàn bộ khối nước cótrọng lượng riêng riêng của một dòng sông nhỏ. Tầng thứ hai là màu: nước nhiều kéo theo bọt trắng đục, đá ẩm tối màu làm dòng nước nổi rõ, và rêu các mặt đá hiện đậm màu xanh thẳm mà nắng gắt thường làm phai. Tầng thứ ba là không khí: sau mưa độ ẩm cao, hơi nước bốc thành làn khói mỏng quanh đỉnh thác, và đây chính là lớp khói làm nên các ảnh thác đứng hạng cao trong album. Ba tầng này có thời hạn, thường chỉ vài ngày sau mưa, nên khung ảnh cũng là khung cạnh tranh: biết trước là có lợi.
Đổi lại, mặt đường vùng núi sau mưa chưa khô ngay, và thác mạnh dòng là vùng không nên tắm hay đứng sát bậc đá ướt. Kiểu chụp này vì thế dành cho người đi để chụp, không phải người đi tắm: hai mục tiêu đó nên tách hai chuyến.
Ba góc chụp an toàn đáng mang máy tới
Góc thứ nhất: điểm cao nhìn toàn cảnh, thường là đoạn đường mòn hoặc bậc trên trước khi xuống chân thác. Từ vị trí này, khối thác hiện trong một khung, có tiền cảnh là tán cây hoặc mỏm đá, và người chụp đứng trên nền khô. Góc thứ hai: đoạn ven suối phía trên cách dòng chính, nơi có thể thấy thác từ phía sau lớp cây. Góc này cho chiều sâu và có mát bóng, hợp chụp chân dung có thác làm hậu cảnh mà người mẫu không cần đứng sát nước. Góc thứ ba: cầu hoặc điểm bê tông ven suối dưới chân nếu có, khoảng cách chừng vài chục mét tới khối nước: an toàn khi nước to, và cho phép dùng kính tele để nén khung lấy lớp bọt dày.
Ba góc này dùng được cả ngày nắng lẫn sau mưa, nhưng sau mưa chúng là lựa chọn duy nhất nên dùng: mọi vị trí đòi hỏi băng dòng hoặc đứng trên mặt đá có rêu ẩm đều rời danh sách, không thương lượng.
Trang bị giữ đồ khô cho ngày mưa phùn
Bộ tối thiểu của người chụp thác sau mưa gồm ba lớp. Lớp một cho người: áo mưa dài hoặc áo gió có mũ, quần nhanh khô, và giày bám đế; dép là lỗi phổ biến nhất của ngày ẩm. Lớp hai cho máy: túi giắt ướt hoặc túi nhựa khóa kéo cho thân máy và ống kính, một khăn micro lau, và không bao giờ để máy treo lủng lẳng khi băng qua đoạn tạt nước. Lớp ba cho điện thoại và giấy tờ: ốp lồng túi ni lông riêng, vì điện thoại là thiết bị vừa chụp vừa cứu hộ khi cần liên hệ. Người đi xe máy thuê thêm một lưu ý: đồ để trong cốp xe cũng cần túi kín, vì mưa phùn cộng gió tạt trong cốp hở có thể ẩm toàn bộ đồ dự phòng.
Một phụ kiện nhỏ đáng mang theo cho ngày ẩm: khăn lau dự phòng nhiều hơn dự tính. Läng kính sau một buổi gần thác thường loang một lớp hơi mỏng, và lau kịp lúc là khác biệt giữa ảnh trong và ảnh như phủ sương. Pin cũng xuống nhanh hơn ngày thường vì độ ẩm và nhiệt thấp, nên pin dự phòng nên để trong túi kín sát người, nơi ấm khô hơn trong cốp. Trả xe đúng giờ còn quan trọng hơn khi chụp lâu: chốt trước với chủ shop khung trả và giữ mốc, vì bị cuốn theo khung ảnh mà trễ giờ trả là phát sinh không đáng.
Khung sáng sau mưa và ánh sáng mây
Sau mưa, ánh sáng hay ở dạng hai cực: mây nặng cho tông lạnh dịu, hoặc trời quang sau cơn cho nắng xiên gắt nhưng trong. Người chụp nên có kế hoạch cho cả hai: mây nặng thì đặt điểm nhấn vào làn khói và màu rêu, dùng tông tối và chậm; trời quang thì tranh thủ khung sáng sớm hoặc chiều muộn khi nắng thấp, vì giữa trưa sau mưa nắng phản chiếu trên mặt ướt làm chói mất chi tiết. Máy khói nước sau mưa dày, nên tốc độ thấp cho mượt và tốc độ nhanh cho tách giọt đều đáng thử trong cùng buổi; đó là phần thưởng kỹ thuật riêng của ngày ẩm.
Một nguyên tắc nhỏ về thời gian ở lại: ngày ẩm, mây và nước đổi liên tục, và khung đẹp nhất thường đến sau khi người càng sốt ruột càng dễ rời đi. Cứ chậm lại, ở lại thêm một mốc trà ở quán ven, rồi quay lại góc cũ: thác sau mưa hiếm khi lặp lại đúng một hình ảnh hai lần trong buổi, và người kiên nhẫn thường là người mang về khung hiếm. Đó cũng là cách chụp an toàn: ở lâu cho mắt quen mặt đất, trước khi chân bước xuống bất cứ đâu.
Những gì không nên làm vì một khung ảnh
Danh sách cấm của ngày sau mưa gồm bốn điều. Không băng qua dòng suối đang chảy xiết dù nước chỉ đến đầu gối: dòng xiết đẩy người nhanh hơn tưởng. Không đứng lên các mặt đá phẳng có rêu, kể cả khi nhìn khô: rêu ẩm là mặt dầu. Không treo người ra ngoài các lan can, mỏm đá để lấy góc rộng hơn: góc đẹp nhất trong album không bù được một ngã. Và không để nhóm tách nhau xuống các đoạn khuất tầm nhìn: đi chụp sau mưa nên đi ít nhất một cặp, một người chụp một người can. Ảnh đắt vẫn là ảnh của người về nguyên vẹn.
Cuối cùng là chuyện lưu giữ: về tới nơi, đồ đã ẩm nên mở túi cho khô trước khi cất, thẻ nhớ lấy ảnh sao ngay trong tối, và áo mưa treo phơi thay vì cuộn ẩm vào tủ. Ngày chụp mưa kết thúc đúng cách khi mọi thiết bị khô ráo và ảnh đã an toàn ở hai nơi, lúc đó mới gọi là đáng thử trọn vẹn.
Câu hỏi thường gặp
Mưa đang rơi có ra thác chụp được không?
Chụp được từ xa với trang bị kín, nhưng không nên xuống gần thác trong lúc mưa kéo dài vì nước đang lên và mọi bề mặt đều trơn. Khung đẹp nhất là sau khi mưa dứt, không phải trong lúc mưa.
Cần ống kính gì cho kiểu chụp này?
Một kính zoom thường dùng đủ cho ba góc đã bàn: rộng cho toàn cảnh, tele cho lớp bọt. Quan trọng hơn kính là khăn lau và túi giắt ướt, vì độ ẩm là kẻ thù của chuyến chụp, không phải độ phân giải.
Đi một mình có nên thử kiểu chụp này không?
Nên đổi lịch: rủ thêm một người cùng đi. Ngày ẩm trơn, dòng mạnh, và những đoạn cần kéo máy lên là tình huống cần thêm một đôi tay, kể cả với người đi đường nhiều.
Thuê xe máy đi ngày mưa phùn cần hỏi gì?
Hỏi chủ xe về tình trạng lốp và phanh trước khi nhận, chụp hình xe khi nhận, mang áo mưa cho cả người lẫn đồ, và chốt giờ trả trong giờ mở cửa của shop để không phát sinh phí giờ. Cọc và giấy tờ theo hợp đồng thuê.
Tóm lại
Góc chụp mưa ở thác Dải Yểm đáng thử cho người chụp biết phần mình: đi khung sau mưa dứt, đứng ở ba góc an toàn cao và xa, giữ đồ trong các lớp túi kín, và tuyệt đối không đổi an toàn lấy khung hình. Làm đúng cách, ngày ẩm cho ra loạt ảnh thác mạnh nước, rêu đậm và khói mỏng mà ngày nắng không tái tạo nổi, và đó là câu trả lời trọn vẹn cho câu hỏi có đáng hay không.