Đền Hùng trên núi Nghĩa Lĩnh, Phú Thọ, là điểm đến ngày lễ và cuối tuần quen thuộc của người Hà Nội. Quãng đường chỉ gần một trăm cây số, nhưng lựa chọn tuyến nào quyết định cả chuyến là chạy gấp hay đi chơi. Bài này thuộc chùm cung đường trung du phía bắc trong mục cung đường, so sánh hai nhánh chính, chỉ các đoạn đẹp nhất để đi chậm, và lưu ý an toàn theo từng khung giờ. Các điểm đến khác của vùng trung du được mô tả trong mục du lịch, còn quy tắc an toàn chung nằm trong mục an toàn.
Câu trả lời nhanh
Nhánh đẹp nhất cho người đi xe máy là tuyến QL32 qua Sơn Tây rồi rẽ theo đường tỉnh ven sông qua Phong Châu, lên Việt Trì và qua Trung Hà tới chân núi. Nhánh gọn nhất là đại lộ Thăng Long rồi QL32 thẳng tới khu đền, ít cảnh hơn nhưng thông thoáng. Thời gian chạy từ hai tiếng rưỡi tới ba tiếng tùy xuất phát, nên đi sớm để có nguyên buổi chiều ở đền. Nếu đi ngày lễ, nên tránh khung sáng vì số người lên đền rất đông.
Nhánh một: đại lộ Thăng Long và QL32
Đây là nhánh nhanh: đại lộ Thăng Long rộng thẳng, nối vào quốc lộ 32 qua các huyện Đan Phượng, Phúc Thọ lên Sơn Tây. Điểm cộng là mặt đường tốt, ít xe tải hơn trục 1A, và có nhiều điểm đổ xăng, ăn sáng ven tuyến. Điểm trừ là cảnh quan đồng ruộng phẳng, ít điểm dừng chụp ảnh. Nhánh này hợp với người đi ngày lễ, muốn tới sớm, hoặc người mới lái đường dài vì ít đoạn kỹ thuật.
Trên QL32, khúc qua Phúc Thọ hay có dân cư đông, chợ lề đường và học sinh buổi sớm, nên giữ tốc độ chậm qua các đoạn đó. Đèn tín hiệu dày ở vùng Sơn Tây, tính sẵn mười lăm phút dự phòng cho chờ đèn nếu đi giờ cao điểm sáng.
Nhánh hai: ven sông qua Phong Châu
Nhánh đẹp là rẽ từ QL32 theo đường tỉnh qua Phong Châu, chạy dọc vùng đất trung du ven sông Đáy và sông Hồng. Đoạn đẹp nhất là các khúc đường nhỏ qua vườn nhãn, vườn vải và đồi thoai thoải, nhất là mùa quả chín. Qua Phong Châu có thể ghé các đền đình ven đường của vùng đất Kinh kỳ xưa, nơi còn giữ kiến trúc cổ và sân gạch rêu. Từ đó qua Trung Hà, đường men theo chân đồi, hai bên là đồng và xóm gắn bên bậc đá, là đoạn chụp ảnh đẹp nhất cung.
Nhánh này nhỏ hơn, có đoạn mặt đường hẹp và ổ gà nhẹ, nên hợp người quen tay lái và đi không vội. Cuối tuần các quán vườn ven đường mở, dừng uống nước giữa vườn là cách nghỉ chân đẹp hơn trạm dừng thông thường. Tuyến về cũng nên theo nhánh này để có ánh chiều trên đồng.
Điểm dừng đáng ghé trên tuyến
Ở chặng đầu, khu vực ven đầm Vạc hoặc các quán bánh cuốn Sơn Tây là điểm ăn sáng phổ biến. Ở chặng giữa, khu Phong Châu có đặc sản bún và nem vùng này, đáng ghé nếu đi trưa. Gần Việt Trì, có thể dừng ở bờ sông nhìn cầu Việt Trì, nơi sông Đáy và sông Hồng gần nhau nhất, một khung cảnh thoáng đãng hiếm có trên cung. Chặng cuối qua Trung Hà có vài quán nước chân đê hợp nghỉ trước khi leo núi Nghĩa Lĩnh.
Trên đỉnh sau khi lên đền, sân ở có quang cảnh vùng trung du trải xa; sáng sớm có mây thấp dưới thung lũng, chiều có nắng vàng trên đồng. Ai mang theo máy ảnh nên dành ba mươi phút ở đây trước khi về.
Thời gian và khung giờ nên đi
Xuất phát trước bảy giờ là đẹp nhất: đường vào vẫn thoáng, tới chân núi trước mười giờ, kịp leo nghìn bậc đá lúc trời chưa gắt. Ngày lễ mùng mười tháng ba âm lịch, khu đền cực đông từ sáng, nên người đi xe máy nên đi sớm hoặc đi chiều hôm trước và nghỉ đêm tại Việt Trì. Cuối tuần thường ngày thì khung nào cũng ổn, chỉ cần tránh giờ tan tầm chiều khi về qua trục QL32.
Mùa mưa đoạn ven sông có thể ngập cục bộ sau mưa lớn, nên xem dự báo và nếu trời xấu thì chọn nhánh QL32 chính vì cao ráo hơn. Mùa nóng thì đi sớm càng quan trọng vì nghìn bậc leo nắng rất mệt.
An toàn trên cung đường này
Ba lưu ý chính: thứ nhất, các đoạn qua thị tứ có xe máy làn ngược đột ngột, bóp còi sớm ở các ngã tư không đèn; thứ hai, đoạn leo núi Nghĩa Lĩnh có bậc đá mòn trơn khi ẩm, đi giày bám và vịn theo tay vịn; thứ ba, không lái sau khi uống rượu bia, kể cả bia hơi ở quán vườn giữa đường, vì về chiều cung đường còn xa. Người lái cần mang giấy phép lái xe và giấy tờ xe theo quy định; khách thuê xe mang theo chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu theo yêu cầu của nơi cho thuê.
Chặng về và vài kinh nghiệm nhỏ
Chặng về nên tính giờ để khỏi rơi vào khung tan tầm của trục QL32: rời khu đền trước ba giờ rưỡi chiều là thoải mái, còn muộn hơn thì phần qua Phúc Thọ và Đan Phượng dễ kẹt. Ai đi nhánh Phong Châu thì ghé thêm một điểm ăn nhẹ chiều ở vùng vườn, vì đây là lúc nắng chiều nghiêng trên đồng đẹp nhất trong ngày và cũng là lúc người lái cần nghỉ tay sau trọn ngày đường. Về tới nội thành trước khi trời tối hẳn luôn dễ chịu hơn chạy đoạn cuối trong đèn phố đông.
Một kinh nghiệm của dân hay chạy cung này là ghim sẵn hai ba điểm dừng theo chiều đi để khỏi phải lùng quán giữa chặng: một điểm xăng, một điểm ăn, một điểm nghỉ chân cuối trước khi leo núi. Với nhóm nhiều xe, thống nhất điểm gặp lại ở bãi xe dưới chân núi thay vì hẹn trên đỉnh, vì lên nghìn bậc mỗi người nhanh chậm khác nhau và sóng điện thoại trên núi yếu. Cuối cùng, nhớ rằng cung này đẹp ở chặng ven sông chứ không ở tốc độ: chạy chậm đúng một lần, bạn sẽ hiểu vì sao nhiều người cố tình đi đường nhỏ thay vì trục lớn.
Câu hỏi thường gặp
Đi Đền Hùng mất bao lâu từ Hà Nội?
Khoảng hai tiếng rưỡi tới ba tiếng chạy xe máy tùy tuyến và giờ đi. Cộng thêm thời gian leo núi và tham quan, nên tính trọn một ngày.
Nên đi nhánh nào với người mới lái?
Nhánh QL32 qua đại lộ Thăng Long, vì đường rộng ít đoạn kỹ thuật. Nhánh ven sông Phong Châu đẹp hơn nhưng nhỏ và gập ghềnh, hợp người quen tay lái.
Có chỗ gửi xe dưới chân núi không?
Có bãi gửi xe dưới chân núi và ven đường khu đền, ngày lễ đông nên tới sớm. Xe máy giữ qua ngày phổ biến; khóa cổ và mang đồ giá trị theo người khi lên đền.
Ăn gì trên tuyến đáng thử?
Bánh cuốn Sơn Tây sáng sớm, bún và nem vùng Phong Châu nếu đi trưa, và các món gốc Phú Thọ gần Việt Trì. Quán ven đường nhiều, chỉ nên chọn quán đông khách.
Đi mùa nào đẹp nhất?
Mùa xuân quanh lễ đền là sôi động nhất; mùa vải nhãn chín tháng năm sáu cho cung Phong Châu đẹp nhất; mùa thu mát hợp đi chậm. Mùa mưa lớn chỉ nên đi khi dự báo rõ.
Leo nghìn bậc đá có khó với người lớn tuổi không?
Khung bậc đều và có tay vịn nên người khoẻ trung bình leo được, nhưng đi chậm và nghỉ theo lộ bậc. Người khó đi lại có thể vào tới các đền dưới, phần trên đỉnh không bắt buộc cho chuyến vẫn trọn vẹn.
Tóm lại
Cung Hà Nội đi Đền Hùng đẹp nhất khi chọn nhánh ven sông qua Phong Châu và đi sớm giờ sáng, còn người cần nhanh hoặc mới lái thì nhánh đại lộ Thăng Long và QL32 là gọn và an toàn hơn. Chặng ăn sáng ở Sơn Tây, chặng trưa ở Phong Châu, và ba mươi phút ngắm cảnh trên đỉnh là cách chia chuyến cho cả đường lẫn đền đều đáng nhớ. Khi cần thuê xe máy ở Hà Nội cho chuyến viếng Đền Hùng, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để được tư vấn dòng xe phù hợp; mức giá các dòng xe nằm trong bảng giá thuê xe.