Cung đường lên Tam Đảo là một trong những cung chụp ảnh dễ làm ưng lòng nhất vùng gần Hà Nội: quãng ven đồng phẳng và thoáng, quãng chân đèo bắt đầu thấy núi cao, và con đèo cuối thì cho mây, cua và thung nhìn xuống. Điểm dừng tốt, tuy vậy, không nằm ở chỗ nào phong cảnh đẹp nhất mà ở chỗ nào dừng được an toàn, và đó là điều bài này thuộc chuỗi cung đường trung du Phú Thọ trong chuyên mục cung đường đi xe máy từ Hà Nội sẽ chỉ rõ: dừng ở đâu theo từng phần của cung, dừng kiểu gì để không gây nguy hiểm, và khung giờ nào cho loại ảnh nào. Ai mới tính lịch chuyến đi thì xem trước bài ra Tam Đảo bằng xe máy đi trong ngày được không.
Câu trả lời nhanh
Nên chia điểm dừng chụp theo ba lớp: lớp ven đồng quanh khu Vĩnh Yên hợp với ảnh sáng sớm và đường thẳng vắng, lớp chân đèo và khúc đầu đèo hợp với ảnh núi cao và mây đè, và lớp trên đèo hợp với ảnh cua và thung nhìn xuống, nơi quan trọng nhất là chỉ chụp ở chỗ có chỗ đỗ hoặc lề rộng. Hai nguyên tắc bất di bất dịch: không dừng giữa khúc cua và không đứng che mặt đường khi lấy ảnh. Chụp đẹp mà thiếu an toàn thì bức ảnh cuối cùng đắt nhất, nên cứ coi chỗ đỗ là một phần của bố cục.
Nguyên tắc dừng chụp an toàn trên cung núi
Trên đường đèo, một chỗ dừng an toàn cần đủ bốn điều: xe rời hẳn mặt đường vào chỗ đỗ hoặc lề rộng, người chụp không đứng trên làn xe chạy, xe có thể ra đi tiếp mà không phải lùi giữa dốc, và chỗ đó nhìn thấy được từ xa bởi xe phía sau. Nếu phải dừng khẩn cấp ven đường, bật đèn khẩn cấp ngay từ lúc chưa dừng hẳn, đặt xe nghiêng về phía lề, và rời xe bằng cửa phía lề chứ không phía đường. Cứ xử lý mỗi lần dừng như thể có xe sắp tới từ hai hướng, vì trên đèo thật sự luôn có.
Đi nhóm thì càng phải chặt hơn: cả nhóm không dừng loe ra mặt đường, mỗi lần dừng chỉ một người đứng gần mép để giữ xe, còn lại lùi vào trong, và trước khi kéo đi thì đếm đủ người và đủ xe. Nhiều va chạm trên đường du lịch không xảy ra lúc chạy mà xảy ra lúc cả nhóm đứng la cà quanh một điểm ngắm, nên kỷ luật lúc dừng quan trọng không kém lúc chạy.
Lớp ven đồng: quanh khu Vĩnh Yên
Đoạn đường bằng trước khu Vĩnh Yên là chỗ dễ chụp và dễ dừng nhất: đường thẳng, tầm thoáng, và có quán ven đường có sân rộng vừa nghỉ vừa chụp. Sáng sớm đoạn này hay có sương trên cánh đồng hai bên, ánh sáng thấp đổ dài theo mặt đường, và ít xe, nên hợp với ảnh có người ngồi trên xe, ảnh đường dẫn, và ảnh nhóm trước khi lên núi. Ai muốn ăn sáng kết hợp chụp thì đây là lớp nên dừng lâu nhất, vì về sau dừng càng lâu càng nguy.
Một kiểu ảnh đáng thử ở lớp này là ảnh đuôi xe: dựng máy phía sau, để đường bằng và hàng cây hai bên dẫn vào khung, và để núi xa làm nền. Lớp ven đồng cho cảm giác mở đầu của chuyến, lên tới lớp đèo thì ảnh sẽ mang chất khác hẳn, nên nhiều nhóm làm bộ ảnh có mạch kể chuyện nhờ dùng đúng từng lớp cảnh như vậy.
Lớp chân đèo và khúc đầu tiên lên núi
Từ khu rẽ lên, cảnh đổi nhanh: đường bắt đầu nghiêng, rừng hai bên dày, và trời trên đầu thường đã có mây nằm thấp hơn so với lúc dưới đồng. Khúc đầu đèo thường có các chỗ đỗ nhỏ hoặc nền rộng cạnh đường, hợp cho ảnh đánh dấu cột mốc lên núi, và là chỗ tốt để làm ảnh toàn cảnh thung dưới. Ở lớp này ánh sáng hay thay đổi theo khúc cua, nên đừng vội vã, cứ để qua vài khúc rồi chọn chỗ có nền đẹp và chỗ đỗ tiện, sẽ có ảnh có chiều sâu.
Một lưu ý riêng: chân đèo và khúc đầu là chỗ dòng xe du lịch đi liền nhau lên nhiều nhất, nên ảnh ở đây dễ bị xe lạ lọt vào khung, và việc dừng cũng khó hơn. Kinh nghiệm là đi sớm hơn dòng khách, hoặc nếu không kịp thì chờ dòng qua rồi chụp ở khúc sau, khoảng nghỉ ngắn cũng giúp kéo khoảng cách với đoàn xe phía trước.
Lớp trên đèo: cua, mây và thung nhìn xuống
Đèo Tam Đảo cho ba kiểu ảnh đặc trưng: khúc cua bẻ cong theo sườn, mây trôi ngang qua mặt đường, và các điểm nhìn xuống thung nhỏ. Kiểu cua đẹp nhất chụp từ phía trên nhìn xuống hoặc từ lề ngoài nhìn vào, nhưng chỉ khi có chỗ đứng rộng; kiểu mây thì chụp sớm hoặc chiều muộn, lúc mây dày và thấp; còn kiểu thung nhìn xuống thì cần điểm nhìn có lan can hoặc nền chắc, tuyệt đối không thò máy ra ngoài mép không chắn. Mỗi kiểu đều có giá riêng của nó, và cả ba chỉ có được nếu chấp nhận bỏ qua những chỗ đẹp mà không dừng được.
Trên đèo, gió là thứ ảnh hưởng kép: làm mây đẹp hơn nhưng làm người đứng mép mất thăng bằng, và thổi bụi vào ống kính. Đeo dây đeo máy, dựng máy thấp hơn vai, và lau ống kính trước mỗi lần chụp, sẽ đỡ mất ảnh vì gió hơn. Nếu sương quá dày thì chuyển luôn sang chụp cận cảnh: rêu, lan can ướt, tưới mưa trên mặt đường, kiểu ảnh những ngày mây đè lại có chất riêng.
Lớp trên đỉnh: sáng sớm và chiều muộn
Thị trấn trên đỉnh chụp được cả ngày, nhưng hai khung cho ảnh đỉnh cao nhất là sáng sớm khi sương giăng quanh phố nhỏ và chiều muộn khi nắng vàng đổ về các dãy đồi. Sáng sớm đường còn vắng nên dễ chụp ảnh phố không người, còn chiều muộn thì hợp ảnh chân dung với ánh sáng mềm. Giữa trưa nắng gắt làm ảnh tương phản quá, nên khung này dùng để nghỉ, ăn và tiếp nước, giữ pin cho hai khung vàng.
Về thiết bị, điện thoại vẫn đủ cho hầu hết ảnh trên đỉnh, nhưng nên mang theo pin dự phòng vì lạnh làm tụt pin nhanh, và một túi chống ẩm nhỏ cho máy vì sương núi ẩm quanh năm. Ai đi theo kiểu hai ngày có lợi thế rõ: chụp chiều hôm một và sáng hôm sau, đúng hai khung đẹp nhất, mà không phải chen nhau giữa dòng khách trong ngày, và sau buổi sáng còn nguyên thời gian chọn xuống đèo lúc thong thả.
Chuẩn bị xe cho chuyến chụp ảnh lên núi
Chuyến đi lấy ảnh là chuyến dừng nhiều, nên xe cần được chuẩn bị cho cả chạy lẫn dừng: phanh ăn đều vì đèo xuống phanh làm việc nhiều, lốp còn gai vì lề ẩm, đèn sáng cho khung sương, và cốp hoặc giá sau đủ chắc để chứa balo máy. Đồ chụp nên gói trong balo chống nước buộc bằng hai điểm thay vì thả lỏng trên giỏ, vì một lần mất máy trên đèo là mất luôn cả bộ ảnh của chuyến.
Khách cần thuê xe máy cho chuyến lên Tam Đảo chụp ảnh, nên chọn xe vừa sức với người lái và có chỗ gắn đồ chắc chắn, và có thể liên hệ trực tiếp Mr Tú Motorbike Rental qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để được tư vấn loại xe và phụ kiện phù hợp cho chuyến đi nhiều điểm dừng.
Câu hỏi thường gặp
Trên đèo có chỗ đỗ xe an toàn để chụp ảnh không?
Có, đèo có các chỗ đỗ nhỏ và nền rộng rải rác, nhưng không phải khúc nào cũng có. Cách làm là chừa lời cho nhau: gặp chỗ đẹp mà không dừng được thì đi tiếp, chỗ đẹp kế tiếp có chỗ đỗ chắc chắn sẽ tới, trên cung này cảnh đẹp không hiếm.
Giờ nào lên đèo để chụp mây đẹp nhất?
Sáng sớm và chiều muộn là hai khung mây đẹp nhất, lúc mây thấp và dày. Giữa trưa mây thường tan và nắng gắt, nên khung này dùng để nghỉ, ăn và giữ pin cho hai khung vàng.
Dừng ven đường chụp ảnh nhanh có sao không?
Dừng nhanh vẫn phải đủ điều kiện an toàn: xe rời hẳn mặt đường, bật đèn khẩn cấp, người không đứng che làn chạy. Dừng giữa khúc cua hoặc trên đoạn không nhìn thấy từ xa là kiểu dừng dễ gây va chạm nhất trên đèo, dù chỉ vài phút.
Đi một mình thì chụp ảnh kiểu gì an toàn?
Ưu tiên chỗ đỗ có sẵn và khung quan sát được từ chỗ đứng, dùng giá nhỏ hoặc đặt máy trên balo thay vì nhờ người lạ, và báo cho một người biết lịch trình. Một mình càng nên dừng ở chỗ đông người qua lại vừa đủ, tránh hẳn các điểm nhìn xuống mép không có chắn.
Mùa nào chụp ảnh cung Tam Đảo đẹp nhất?
Mùa khô se lạnh cho trời trong và mây rõ, mùa hè cho mây dày nhưng hay kèm mưa rào chiều. Ai muốn ảnh mây ngang mặt đường thì nên tính các sáng cuối thu tới xuân, và luôn kiểm tra dự báo của riêng khu núi trước khi xuất phát.
Tóm lại
Chụp ảnh trên đường lên Tam Đảo là bài của sự kiên nhẫn: chờ chỗ có chỗ đỗ, chờ khung giờ đẹp, và bỏ qua chỗ đẹp mà không dừng được an toàn. Chia cung thành lớp ven đồng, lớp chân đèo và lớp trên đèo, mỗi lớp một kiểu ảnh, thì cả chuyến cho một bộ ảnh có mạch thay vì vài tấm rời rạc, và cả người lẫn xe đều về nguyên vẹn. Các chặng tiếp theo về vùng trung du được xếp trong cung đường trung du Phú Thọ để đọc nối tiếp.