Đi nhóm phượt bằng xe máy khác đi một mình ở một điểm căn bản: mọi quyết định đều nhân theo số người. Một lịch trình tốt cho nhóm là lịch trình mà người chậm nhất trong nhóm cũng theo được, chứ không phải lịch trình của người nhanh nhất. Bài viết này dựng một lịch trình mẫu quanh thành phố Cao Bằng dành cho nhóm đi phượt ba ngày, kèm những quy tắc giữ nhóm trên đường trường, trong loạt bài của chủ đề cung đường Hà Giang – Cao Bằng.
Câu trả lời nhanh
Chuẩn nhất cho nhóm là vòng ba ngày hai đêm: ngày một đi từ Hà Nội lên thành phố Cao Bằng theo quốc lộ ba, nghỉ tại phố; ngày hai sáng đi thác Bản Giốc hoặc hồ Trù Hợp, chiều về phố hoặc xuôi Bảo Lạc tùy sức nhóm; ngày ba về Hà Nội, ưu tiên đường lớn. Nhóm từ bốn đến sáu xe là trật tự nhất, nên chọn một xe dẫn đầu và một xe áp tải; nghỉ giải lao mỗi hai tiếng; đặt phòng trước nếu đi dịp lễ. Trục quốc lộ ba cho phép nhóm tách ghép linh hoạt, và toàn bộ hậu cần xe đều xử lý được tại thành phố Cao Bằng, như đã tổng quan trong chuyên mục cung đường quanh Hà Nội. Nhóm lần đầu đi xa nên đặt thêm nửa ngày dự phòng: nếu trời mưa hoặc một xe hỏng nhẹ giữa chặng, lịch ba ngày vẫn kịp về mà không phải chạy đêm, kiểu chạy đêm mà dân phượt khuyên nhau tuyệt đối tránh.
Ngày một: Hà Nội lên thành phố Cao Bằng
Xuất phát sớm trước sáu giờ, ăn sáng gọn trước khi ra khỏi nội đô để khỏi kẹt giờ đi làm. Chặng Hà Nội tới Thái Nguyên đi bằng quốc lộ ba hoặc trục đường phù hợp cho xe máy theo quy định hiện hành; dừng giải lao đầu tiên nên ở vùng Thái Nguyên, nơi đã có thể tự thưởng một bữa phở hoặc bánh cuốn. Từ Thái Nguyên trở đi, đường bắt đầu có độ cao, các chặng dốc dài nối nhau, nên nhóm duy trì tốc độ đều, không bứt từng đoạn. Ăn trưa tại một thị trấn lớn trên đường, tránh ăn quá no và tuyệt đối không bia rượu giữa chặng.
Chiều tới thành phố Cao Bằng, việc đầu tiên là điểm danh xe: sốc, lốp, đèn, phanh từng chiếc. Nhóm đông thì gần như chắc chắn có một chiếc cần chỉnh: căng lốp, siết gương, đổ nhớt. Sửa luôn tại phố trong buổi tối, vì đây là nơi duy nhất trên vòng đi có thợ giỏi và hàng đủ. Ăn tối xong, chốt sớm giờ khởi hành ngày mai và giao cho từng người một việc cụ thể, khỏi cuộc họp dài dòng ban sáng.
Một thói quen đáng hình thành từ ngày một: bản ghi chuyến đi. Một trang giấy ghi lại quãng đường, giờ dừng, giá xăng, giá ăn, chỗ ngủ; tối nào cộng thêm vài dòng. Bản ghi này giúp nhóm rà lại nhịp đi thực tế so với kế hoạch, và là thứ khiến chuyến sau lên kế hoạch chính xác hẳn, thay vì cứ đi theo cảm giác rồi than mệt.
Ngày hai: điểm đến xa và bài toán sức nhóm
Ngày hai là ngày quan trọng nhất của lịch trình nhóm, vì nó chứa đoạn đẹp nhất và cũng xa nhất. Hai lựa chọn phổ biến: thác Bản Giốc ở xa hơn, hoặc hồ Trù Hợp gần hơn với đường dễ hơn. Nhóm mới, người ít sức, hoặc thời tiết không đẹp: chọn hồ Trù Hợp. Nhóm quen, xe tốt, trời đẹp: thác Bản Giốc xứng đáng với mỗi cây số đi tới. Dù chọn gì, đặt mốc quay lại trước ba giờ chiều, để về tới chỗ ngủ trước trời tối, vì chạy đêm theo nhóm trên đường núi là kiểu rủi ro không đáng lấy.
Trên chặng này, quy tắc vàng là không bỏ ai sau lưng. Xe dẫn đầu giữ tốc độ của xe chậm thứ nhì, không phải tốc độ riêng mình. Mỗi giao lộ lớn dừng gom nhóm lại, kể cả khi ai đó xin đi trước. Nếu có người muốn về sớm hoặc tách nhóm, cho tách theo cặp hai xe trở lên và thống nhất điểm hẹn, đừng cho ai tự đi một mình trên đường trường miền núi. Cách tổ chức nhóm đi nhiều ngày đã được trình bày kỹ trong kế hoạch ba ngày hai đêm ở Mèo Vạc, cùng bộ quy tắc áp dụng được cho vùng Cao Bằng.
Ngày ba: về Hà Nội bằng đường lớn
Ngày về nên là ngày dễ nhất, vì sức nhóm lúc này đã vơi. Từ thành phố Cao Bằng hay từ Bảo Lạc, xuôi quốc lộ ba về là lựa chọn an toàn cho cả nhóm: đường rộng, trạm xăng đều, nhiều điểm dừng nếu có trục trặc. Xuất phát trước tám giờ, ăn trưa giữa chặng, về tới Hà Nội trong xế chiều. Về sớm không phải là bỏ cuộc, mà là cách nhóm còn nguyên vẹn đi chuyến sau. Với khách thuê xe, về sớm còn nghĩa là trả xe trong khung giờ mở cửa của tiệm, tránh phí giờ trả trễ, và có thời gian bàn giao xe chu đáo.
Trên chặng về, giữ đúng kỷ luật như hai ngày đầu, vì đa số tai nạn của nhóm phượt xảy ra ở ngày cuối: người quen đường rồi nên xuôi, người mệt rồi nên bớt soi gương, cả hai đều là sơ hở thật. Xe áp tải vẫn bám cuối đoàn cho tới khi nhóm rẽ vào phố thật sự, và chỉ giải tán sau khi mọi người đã tới nơi từng người một, không phải khi thấy mười mấy toà nhà quen thuộc.
Bài toán chi phí và quỹ nhóm
Quỹ chung nên được lập ngay buổi gặp trước chuyến: mỗi người đóng một phần bằng nhau cho xăng, ăn chung, và phòng nghỉ khi chia đôi hoặc chia ba. Người giữ quỹ ghi chép công khai từng khoản, tối nào chốt số một lần. Với khách thuê xe tại Hà Nội, giá theo ngày của các dòng xe phổ thông đã được niêm yết trên bảng giá, đặt cọc thường trong khoảng hai đến năm triệu đồng tùy xe và điều kiện thuê; nhóm nên chụp lại tình trạng xe khi nhận và khi trả để mọi thứ rõ ràng. Gợi ý cho các dòng xe cụ thể nên hỏi trực tiếp để biết mẫu nào còn sẵn cho ngày đi.
Một khoản ít ai tính: phí phát sinh khi xe hỏng giữa đường. Kéo xe về phố có thể tốn kém và mất nửa ngày, nên quỹ chung nên để dư một khoản dự phòng nhỏ, và nhóm nên thống nhất trước xem sẽ xử lý thế nào nếu một xe phải nghỉ lại sửa. Vấn đề nói trước là việc của cả nhóm, để sau này khỏi phải đoán xem ai chịu phần nào.
Kỷ luật đi nhóm trên đường trường
Ba quy tắc nhỏ giữ cho nhóm đông vẫn nguyên vẹn. Một, đi theo hàng dọc, không song song chiếm hai làn; xe sau cách xe trước một khoảng nhìn thoáng được. Hai, tín hiệu bằng tay cho cả nhóm trước khi rẽ vào điểm dừng: giơ tay, giảm tốc từ xa, khỏi việc phanh gấp làm reo chuỗi xe. Ba, điện thoại của xe đầu và xe cuối luôn bật định vị, và cả nhóm thống nhất ứng dụng nhắn tin để báo vị trí tại mỗi điểm dừng. Ai mệt phải nói ngay, vì giấu mệt là nguyên nhân của gần hết các vụ ngã cuối ngày trong nhóm đi đường dài. Các kỹ năng giữ khoảng cách và xử lý đường trơn trượt trên chuyên mục an toàn đáng để cả nhóm cùng đọc trước chuyến.
Các câu hỏi thường gặp
Nhóm bao nhiêu xe là hợp lý cho vòng Cao Bằng? Bốn đến sáu xe: đủ vui để không buồn, đủ ít để mọi quyết định không thành cuộc họp.
Nên đặt phòng trước hay đến rồi tìm? Đặt trước nếu đi dịp lễ hoặc mùa đẹp trời; thành phố Cao Bằng đông khách nhanh hơn bạn tưởng vào cuối tuần đẹp trời.
Người mới chạy đường dài có đi vòng này được không? Được nếu đi cùng nhóm có người kinh nghiệm, giữ vị trí giữa đoàn, và trên hết đi được đúng tốc độ của mình.
Người lớn tuổi có đi theo được không? Được nếu lịch trình giữ hai chặng mỗi ngày và nghỉ đêm đủ giấc; vòng Cao Bằng vốn là cung dễ chịu nhất vùng đông bắc.
Nếu một xe hỏng giữa chặng thì xử lý thế nào? Dừng cả nhóm vào lề an toàn, một người ở lại với xe hỏng, những người còn đó tìm trạm sửa gần nhất; chỉ tách nhóm khi đã có phương án rõ ràng và điểm hẹn cụ thể.
Đi vòng này cần mang thêm phụ tùng gì không? Một bộ dụng cụ vá lốp, bơm nhỏ, và vài củ chì là đủ cho dòng xe phổ thông; việc lớn hơn thì để thợ tại thành phố Cao Bằng lo.
Nhóm ít người có đi được lịch này không? Được, nếu giữ trật tự vòng đi và không tách đoàn; nhóm hai xe nên cài bộ đàm hoặc dùng tai nghe để liên lạc giữa các xe, vì trên quốc lộ ba nhiều đoạn gió và tiếng máy lớn.
Tóm lại
Lịch trình thành phố Cao Bằng cho nhóm phượt sống bằng ba thứ: đường lớn để mọi trình độ lái đều theo được, một thành phố để tiếp tế và sửa xe, và kỷ luật nhóm để đông người vẫn đi như một. Ba ngày hai đêm là nhịp vừa, ngày hai là ngày quyết định và cần chọn điểm đến theo sức thật của nhóm, còn ngày về luôn dành cho quốc lộ quen thuộc. Nhóm nào tôn trọng nhịp của người chậm nhất sẽ về tới cùng nhau, và chuyến sau vẫn gọi nhau được đủ người.