Bài này thuộc chùm chạy đêm và đèn xe trong mục An toàn, về việc chạy đêm qua những quán cóc ven đường sáng đèn chói. Đèn quán cóc hướng thẳng ra lề đường khiến mắt không kịp thích nghi, mất tầm nhìn trong tích tắc trong khi xe vẫn đang di chuyển. Bài phân tích vì sao đèn chói nguy hiểm, cách giữ tầm nhìn khi qua vùng sáng và trang bị đèn xe hợp lý cho đường đêm. Nên đọc kèm kinh nghiệm chạy đêm khi mắt mỏi cuối ngày, cách vệ sinh đèn xe định kỳ, cùng kinh nghiệm chạy đêm qua khu vui chơi đông người cho các tình huống đường đêm khác.
Câu trả lời nhanh
Khi thấy phía trước có quán cóc sáng đèn lớn, hãy giảm tốc từ trước, dời mắt xuống thấp nhìn sát mặt đường và mép lề thay vì nhìn thẳng vào nguồn sáng, giữ đều ga và không bóp phanh gấp ngay khi vừa bước vào vùng sáng. Nếu bị chói hẳn mà chưa nhìn rõ đường, giảm tiếp tốc độ để có thời gian lấy lại hình ảnh con đường phía trước. Nguyên tắc chung là nhận diện vùng sáng từ xa, nhờ vậy mắt kịp thu hẹp đồng tử và không bị lóa đột ngột giữa đường.
Vì sao đèn quán cóc khiến người lái bị chói
Con mắt cần vài giây để thích nghi khi độ sáng thay đổi đột ngột. Đêm khuya, đồng tử mở rộng để thu ánh sáng yếu của mặt đường, đúng lúc xe lao qua quán cóc có đèn lớn hướng ngang ra đường, mắt nhận một lượng sáng gấp nhiều lần bình thường và hình ảnh con đường trong khoảnh khắc bị trắng xóa. Trong vài giây đó, xe vẫn di chuyển được mấy chục mét, đủ để va vào hố đất, vật cản trên lề hoặc người đang đi bộ sang đường.
Đèn quán cóc thường là đèn lắp tạm, hướng chiếu ngang hoặc chếch ra đường thay vì khuất vào trong, kèm bóng đèn treo thấp nên tầm nhìn của cả xe ngược chiều và xe cùng chiều đều bị ảnh hưởng. Loại quán này hay gặp ở đầu thôn, ven quốc lộ vắng, đoạn đường không có đèn công cộng, nên tương phản sáng tối càng thêm gay gắt. Nhận biết sớm kiểu vùng sáng này từ khoảng cách xa là kỹ năng quan trọng nhất khi chạy đêm qua vùng dân cư thưa.
Cách giảm chói khi qua vùng sáng đột ngột
Việc đầu tiên là giảm tốc trước khi vào vùng sáng, chứ không phải khi đã bị chói. Hãy nhìn xuống mép đường bên phải, bám theo vạch lề hoặc rãnh dẫn để định hướng trong lúc mắt chưa quen độ sáng, giữ hướng thẳng, không đổi làn và không vượt xe ngay tại đoạn trước quán vì khoảng nhìn khi đó chỉ còn vài mét.
Nếu đi nhóm đông, xe sau không nên chi đèn pha thẳng vào xe phía trước khi vào vùng sáng, vì cộng thêm đèn quán sẽ khiến người đi trước chói gấp đôi. Khoảng cách giữa các xe cần rộng hơn ban ngày. Một mẹo nhỏ là theo dõi bóng đèn bên phải: nếu bóng dịch chuyển đều đều, bạn đang giữ hướng tốt; nếu bóng lệch hẳn thì bạn đã bị hút theo nguồn sáng mà không hay biết. Qua khỏi vùng sáng, mắt lại phải thích nghi với bóng tối, nên giữ tốc độ thấp thêm một đoạn nữa rồi mới tăng dần lên nhịp bình thường.
Trang bị đèn xe cho đường đêm
Đèn pha xe đủ sáng và chỉnh đúng góc chiếu giúp mắt đỡ mỏi khi luồn giữa các vùng sáng tối. Kiểm tra độ chiếu của đèn trước mỗi chuyến đêm, không chỉnh đèn chiếu quá cao vì sẽ gây chói cho người ngược chiều, và vệ sinh chóa đèn thường xuyên vì lớp bụi mờ làm tán sáng loạn không rõ hướng. Đèn hậu cũng phải sáng rõ để xe sau nhận ra vị trí của bạn từ xa.
Một số người gắn thêm đèn phụ vào mũ bảo hiểm hoặc tay lái. Nếu dùng, hãy chọn loại góc chiếu rộng, công suất vừa phải, hướng chiếu xuống mặt đường và tắt bớt khi vào khu đông người. Kính mũ bảo hiểm sạch và không xước cũng giúp giảm tán sáng quanh các nguồn đèn mạnh, nên lau kính trước mỗi chuyến đi đêm để tầm nhìn được trọn vẹn nhất.
Giữ tầm nhìn và khoảng cách an toàn
Chạy đêm nói chung và qua vùng quán cóc nói riêng, khoảng cách theo dõi xe phía trước nên rộng hơn ban ngày, vì thời gian phản ứng tăng lên khi mắt phải thích nghi liên tục giữa sáng và tối. Tầm nhìn quyết định tốc độ: chỉ chạy nhanh đến mức nhìn thấy rõ mặt đường phía trước, nếu vùng sáng làm mất tầm nhìn thì hãy coi như đang đi trong sương mù.
Cẩn thận nhất là các đoạn quán cóc xen kẽ hàng cây hoặc khúc cua, vì đèn quán có thể che khuất xe ngược chiều đang tới. Bấm còi nhẹ để báo hiệu khi cần, và luôn dự liệu có người hoặc xe xuất hiện ngay sau mép vùng sáng. Chỗ xe đỗ trước quán cũng dễ rơi vào điểm mù, nên quan sát kỹ lề đường trước khi rẽ vào hoặc dừng lại. Ngay cả với đoạn đường quen thuộc, bạn vẫn không nên chủ quan, vì quán mới mở hoặc đổi vị trí đèn có thể thay đổi hoàn toàn vùng sáng cũ mà bạn từng thuộc.
Những thói quen nên bỏ khi chạy đêm
Thói quen đầu tiên là liều lĩnh nhìn thẳng vào đèn quán để đo đường, cách này chỉ làm mắt chói lâu hơn. Thứ hai là phóng nhanh cho sớm qua khỏi vùng sáng, nhưng tốc độ cao khi tầm nhìn ngắn là cách tự rủi ro cho mình. Thứ ba là bật đèn chiếu chếch cao để trả đũa đèn quán, vừa không giúp mình nhìn rõ thêm vừa gây chói cho những người khác cùng đường.
Cuối cùng, đừng chạy đêm liên tục nhiều giờ không nghỉ, vì mắt mỏi khiến khả năng thích nghi với thay đổi sáng tối giảm rõ rệt. Cứ mỗi một đến hai tiếng, dừng ở quán sáng đèn, ngồi nhắm mắt vài phút cho mắt đỡ căng rồi mới chạy tiếp. Nếu chặng đi dài hơn ba tiếng, nên chia nhỏ thành các đoạn có điểm dừng định sẵn để không phải chạy quá giờ trong đêm. Nếu thấy buồn ngủ hoặc nhìn mọi thứ nhòe nhiều, cách tốt nhất là dừng hẳn, uống nước ấm và chỉ lên đường khi mắt đã trở lại bình thường.
Câu hỏi thường gặp
Quán cóc đèn chói thường gặp ở đâu?
Ven quốc lộ vắng, đầu thôn và các đoạn không có đèn công cộng. Quán mở khuya càng nhiều đèn thì tương phản sáng tối càng gay gắt với người chạy xe.
Bị chói mắt đúng lúc nên làm gì?
Giảm từ từ, giữ thẳng hướng, dời mắt nhìn mép đường bên phải và không bóp phanh gấp nếu không bắt buộc, vì xe phía sau có thể không kịp nhận ra xe bạn đang chậm lại.
Có nên đeo kính giảm chói khi chạy đêm không?
Kính đúng loại có thể giảm chói, nhưng kính quá tối làm mặt đường tối thêm, nhất là đoạn không đèn. Chọn loại thiết kế cho chạy xe ban đêm và nên thử trước khi dùng cho đường trường.
Đèn quán chiếu ra đường có bị xử phạt không?
Việc lắp đèn chiếu thẳng ra đường gây mất tầm nhìn cho người tham gia giao thông có thể bị xử lý theo quy định hiện hành. Với người chạy xe, hãy chủ động giảm tốc và giữ hướng thay vì để ý phân tranh.
Chạy qua vùng quán nên giữ tốc độ bao nhiêu?
Hãy chạy ở mức nhìn rõ mặt đường phía trước ít nhất vài chục mét, thường chậm hơn tốc độ ban ngày một nhịp. Tốc độ cụ thể tùy từng đoạn và mật độ xe.
Có cách nào giảm mỏi mắt khi chạy đêm không?
Nghỉ mắt định cứ mỗi một đến hai tiếng, không nhìn thẳng vào nguồn sáng, lau sạch kính mũ bảo hiểm và đừng lên đường khi thiếu ngủ. Mắt khỏe giúp thích nghi nhanh giữa các vùng sáng tối.
Đèn xe máy yếu có an toàn khi qua vùng sáng không?
Đèn yếu làm bạn khó đo mặt đường ở đoạn giữa hai vùng sáng. Nên kiểm tra và chỉnh đèn trước khi đi đêm nhiều, đồng thời vệ sinh đèn định kỳ để chùm sáng luôn rõ nét.
Nguồn tham khảo
Tóm lại
Chạy đêm qua quán cóc sáng đèn chói không khó nếu bạn nhận diện vùng sáng từ xa, giảm tốc trước, nhìn mép đường và giữ hướng thẳng. Trang bị đèn tốt, kính sạch và thói quen theo dõi bóng mép đường là ba yếu tố giúp bạn tự tin hơn hẳn khi phải đi khuya. Nếu bạn cần thuê xe máy có đèn sáng tốt cho các chặng đêm, hãy xem bảng giá thuê xe máy hoặc liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo, giờ làm việc từ 08:00 đến 17:00 hàng ngày, để được tư vấn dòng xe phù hợp.