Nhiều người lái xe ga nhiều năm rồi phải chuyển sang xe số: xe của công ty là xe số, xe thuê đi tỉnh rẻ hơn là xe số, hoặc đơn giản là muốn thử xe côn tay dành cho người đam mê. Xe ga quen bằng cách vặn tay ga là đi, còn xe số đòi hỏi phối hợp tay ga, côn và số, một bộ kỹ năng khác hẳn. Bài này thuộc chùm an toàn cho người lái theo nhu cầu trong mục an toàn, viết cho người mới chuyển xe để tránh những lỗi phổ biến nhất của giai đoạn đầu. Kinh nghiệm dùng xe bền hơn nằm trong mục kinh nghiệm, còn các câu hỏi chung khác đã được tổng hợp trong mục hỏi đáp.
Câu trả lời nhanh
Chuyển từ xe ga về xe số, ba điểm phải tập trước hết: côn trái, chân phanh phải, và thứ tự về số khi tăng giảm. Vấn đề phổ biến nhất của người mới là tắt máy khi nhả côn nhanh ở số thấp, và quán triệt chân phanh thay vì bóp côn khi giảm gấp, khiến xe giật nảy. Luyện theo trình tự: một là tập đứng yên giữ xe ở số không và biết vị trí tay côn, hai là tập đi số một quãng thẳng vắng xe cho quen độ nhả côn, ba là tập tăng số nhanh và giảm số từ từ. Nếu lái xe trên 50cc, cần giấy phép lái xe hạng phù hợp; xe ga và xe số dưới 50cc dùng chung hạng nhưng xe trên 50cc cần đúng hạng.
Khác biệt lớn nhất giữa xe ga và xe số
Xe ga truyền lực qua hộp số tự động: vặn ga là đi, không có bàn đạp số, phanh thường là bộ tay và chân cùng bên. Xe số truyền lực qua hộp số điều khiển tay, đòi hỏi người lái chủ động ngắt truyền động khi vào và ra số. Vì vậy người mới chuyển xe mất cân bằng chân: chân trái nay bận với côn, chân phải bận với phanh và đầu số, trong khi thói quen ga phanh từ xe ga vẫn còn đeo theo. Chuyển từ xe ga sang xe số an toàn hơn hẳn chiều ngược lại, vì tốc độ phản ứng của xe số nằm trong tay người lái, nhưng giai đoạn làm quen vẫn là lúc dễ ngã nhất, nhất là khi dừng lên vỉa hè hoặc vào chỗ hẹp.
Lỗi mới gặp hay nhất và cách sửa
Lỗi thứ nhất, tắt máy giữa ngã tư do nhả côn quá nhanh ở số một: sửa bằng cách luyện nhả côn chậm đến điểm chạm rồi dừng nửa giây, cho xe trôi một nhịp rồi mới tăng ga. Lỗi thứ hai, quên bóp côn khi phanh gấp khiến máy giật và bánh sau khóa ngắn: khắc phục bằng phản xạ hai tay bóp phanh, ngón tay và bàn chân trái bóp côn ngay sau đó. Lỗi thứ ba, về số quá nhanh khi còn tốc độ cao, khiến xe giật nảy và dễ mất lái: khắc phục bằng cách giảm tốc trước rồi mới về số, mỗi lần về một số, đừng ôm từ số bốn thẳng về số một. Lỗi thứ tư, chống chân quá muộn khi dừng: xe số nghiêng về số trước nên hãy chuẩn bị chống chân sớm hơn thói quen từ xe ga. Sửa được bốn lỗi này là phần lớn rủi ro giai đoạn đầu đã hết.
Bài tập luyện tay trong tuần đầu
Buổi một, đỗ xe ở sân trống, tập kéo và nhả côn hàng chục lần chỉ để cảm điểm ma sát, không cần chạy. Buổi hai, đi số một và số hai vòng quanh sân, tập tăng ga đều, không vọt. Buổi ba, tập dừng lên vỉa hè và lùi khỏi mép, vì đây là chỗ người mới hay ngã. Buổi bốn, ra đường vắng buổi sớm, luyện tăng giảm số theo nhịp, một lần tăng ga, một lần bóp côn, một lần vào số, mỗi động tác tách bạch. Buổi năm, tập dừng ở đoạn dốc nhẹ, giữ xe bằng côn và ga thay vì chỉ dựa phanh. Một tuần luyện theo trình tự này đủ cho hầu hết người mới tự tin đi đường phố, rẻ hơn nhiều so với học qua va chạm thật.
Chạy đường dài lần đầu bằng xe số
Người mới chuyển xe rồi đi tỉnh ngay cần nhớ vài điểm. Đầu tiên, chọn xe phổ biến, dễ tìm phụ tùng dọc đường, thay vì xe lạ. Thứ hai, mỗi một hai giờ dừng nghỉ, vì bàn chân và bàn tay người mới mỏi nhanh hơn người quen, và mỏi là nguyên nhân của thao tác nhầm. Thứ ba, vào cua về số thấp trước cua, không về số giữa cua, vì giảm số giữa lúc nghiêng xe dễ làm bánh sau giật mất lái. Thứ tư, giữ khoảng cách với xe phía trước lớn hơn thói quen đi xe ga, vì phản ứng giảm tốc của xe số cần thêm một thao tác bóp côn. Nếu thuê xe đi tỉnh, hãy hỏi rõ nơi cho thuê về loại xe, tình trạng lốp và đèn, và kiểm tra chỗ ngồi với gương trước khi nhận.
Lưu ý về trang bị và giấy tờ
Người mới chuyển xe nên kiểm tra gương và độ cao yên trước mỗi chuyến đi, vì tư thế ngồi sai làm các thao tác côn số đều khó. Mũ tròn đúng cỡ, giày bít mũi, và áo sáng màu là bộ ba giá rẻ mà giảm hại rõ rệt nếu trượt xe trong giai đoạn làm quen. Về pháp lý, xe trên 50cc cần giấy phép lái xe hạng phù hợp; lái xe không đúng hạng là vi phạm, và không có cách nào làm cho việc đó hợp lệ được. Nếu chưa từng lái xe số và định thuê một chiếc để đi học, hãy nói rõ với nơi cho thuê để được tư vấn dòng xe nhẹ, dễ lái và có chế độ hỗ trợ phù hợp.
Tư thế ngồi và điều chỉnh xe cho người mới
Trước khi đề máy, hãy chỉnh xe theo người chứ không ép người theo xe. Nếu chân gót chạm đất không vững, hạ thấp yên xuống mức thấp nhất cho phép; nếu tay với tay ga phải khoắc quá, nới tay lái lại gần người. Người quen xe ga hay ngồi lệch về sau và duỗi tay, nhưng tư thế đó trên xe số làm khó thao tác côn khi cần bóp gấp. Tư thế chuẩn cho người mới: lưng thẳng tự nhiên, khuỷu tay hơi cong, bàn chân trái sẵn trên côn, mũi bàn chân phải nhẹ trên đầu số, mắt nhìn xa hơn ba mét trước bánh. Mỗi lần chỉnh xong, đi thử một vòng chậm để kiểm tra gương sau và độ nhạy côn trước khi ra đường lớn, và nếu xe là xe thuê thì làm các bước chỉnh này ngay tại nơi cho thuê.
Câu hỏi thường gặp
Chuyển từ xe ga sang xe số mất bao lâu để quen?
Một tuần luyện đúng trình tự là đủ đi đường phố tự tin. Cảm giác côn và nhịp tăng số mất khoảng vài ngày, còn phản xạ phanh kết hợp côn cần luyện thêm trên đường vắng.
Lái xe ga lâu năm rồi có dễ chuyển không?
Có lợi thế về cảm giác đường, nhưng thói quen ga phanh của xe ga dễ đeo theo thành lỗi trên xe số. Tập chậm và ý thức từng thao tác là chìa khóa.
Tắt máy giữa ngã tư thì xử lý thế nào?
Bóp côn ngay, đưa về số không, đề lại máy và nhả côn chậm để đi tiếp. Bình tĩnh là được, vì lỗi này gần như ai mới chuyển xe cũng gặp.
Xe số thuê đi tỉnh có đáng chọn không?
Đáng, vì giá thuê thường rẻ hơn và xe phổ biến dễ tìm phụ tùng dọc đường, nhưng hãy chọn xe tình trạng tốt và luyện quen tay trước khi nhận xe đi tỉnh.
Lái xe số trên 50cc cần giấy phép gì?
Cần giấy phép lái xe hạng phù hợp với dung tích xi-lanh trên 50cc. Lái không đúng hạng là vi phạm pháp luật giao thông và không có ngoại lệ cho người mới.
Ngã lúc nào nhất khi mới chuyển xe?
Hai chỗ: dừng lên vỉa hè và vào chỗ hẹp lúc tốc độ chậm. Tập chống chân sớm và giữ ga đều là cách phòng tốt nhất cho cả hai tình huống.
Tập chuyển xe nên đi giờ nào?
Chọn buổi sớm cuối tuần khi đường vắng, hoặc sân tập rộng. Người mới tập vào giờ cao điểm dễ bị dòng xe đẩy theo nhịp, chưa đủ phản xạ côn số mà đã phải xử lý tình huống dày.
Tóm lại
Chuyển từ xe ga về xe số là một bước làm quen kỹ năng, không chỉ là đổi xe: luyện côn, nhịp số, và phản xạ phanh theo trình tự, trọng rủi ro giai đoạn đầu ở chỗ dừng lên vỉa hè và phanh gấp. Người mới nên chọn xe nhẹ, trang bị đúng, và nhớ giấy phép lái xe đúng hạng cho xe trên 50cc. Khi cần thuê xe máy ở Hà Nội để tập làm quen hoặc đi tỉnh, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để được tư vấn dòng xe phù hợp, và xem thêm bảng giá trong mục bảng giá.