Ở Hà Nội, rất nhiều người lớn tuổi vẫn tự mình chạy xe máy mỗi ngày: đi chợ sớm, đón cháu, ghé thăm bạn cũ. Chiếc xe với họ là sự tự do di chuyển quen thuộc qua hàng chục năm, và việc bỏ hẳn không dễ cũng không cần thiết. Câu hỏi người lớn tuổi chạy xe máy an toàn không vì thế nên trả lời theo hướng khác: không phải có hay không, mà là cần điều chỉnh những gì để mỗi chuyến đi trên phố vẫn thoải mái và vững vàng.
Chủ đề này thuộc nhóm người lái theo nhu cầu trong mục an toàn, nối tiếp các bài về chăm sóc xe như xe máy cần vào bảo dưỡng định kỳ khi nào. Nội dung dưới đây viết cho chính người cao tuổi và cả con cháu đang lo cho bố mẹ mình.
Câu trả lời nhanh
Người lớn tuổi hoàn toàn có thể chạy xe máy an toàn, với vài điều chỉnh: chọn xe nhẹ, yên thấp, phanh êm; chạy ban ngày trên đường quen; giữ khoảng cách dài hơn với xe phía trước; nghỉ giữa chặng nhiều hơn người trẻ. Điều quan trọng không kém là chiếc xe phải được chăm đều, vì một chiếc xe trơn tru đỡ được phần lớn gánh nặng phản xạ. Nếu bố mẹ bạn cần thuê xe nhẹ để đi lại quanh phố, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để chọn dòng xe phù hợp, hoặc xem bảng giá thuê xe máy để so các loại xe.
Những thay đổi cần thừa nhận trước khi lên xe
Tuổi tác đổi vài thứ mà ta không đảo ngược được: phản xạ chậm lại phần giây, mắt kém hơn trong chạng vạng, cổ vai khó quay liếc sau. Người cầm lái chính là người sớm nhận ra điều đó, và mỗi thay đổi nhỏ đều có cách bù tương ứng.
Phản xạ chậm có nghĩa là khoảng cách an toàn dài hơn. Với người trẻ, phanh trong vòng tắc có thể tính bằng mét; với người lớn tuổi, hãy cộng thêm vài mét và đi chậm hơn nhịp chung. Tới chỗ đông người, chuẩn bị phanh sớm thay vì đợi tới sát mới xử lý.
Mắt trong chạng vạng và đêm là mảng đáng để ý nhất. Nhiều cụ vẫn sáng rõ ban ngày nhưng khó ước khoảng cách khi trời nhá nhem. Giải pháp không phải là tránh hẳn đường tối, mà là thu hẹp phạm vi đi: về nhà trước hoàng hôn, bám đường quen, giữ đèn xe sáng rõ.
Cổ vai cứng làm cho động tác liếc gương và quay đầu nhìn sau thành thử thách. Hãy chỉnh gương sớm trước khi đi, và tập thói quen xoay người qua vai thay vì liếc vội. Ở chỗ rẽ trái đông người, dừng hẳn và dắt xe sang cũng là một cách đi khôn ngoan.
Chọn chiếc xe nhẹ cho người lớn tuổi
Trọng lượng xe là yếu tố số một. Một chiếc xe nhẹ dễ dựng khi dừng đèn, dễ chống chân chỗ nghiêng, và dễ xử lý khi lỡ nghiêng ở phố đông. Các dòng xe ga phổ thông thường nhẹ hơn hẳn các dòng xe thể thao, vừa đủ công suất cho đường phố lại vừa đủ nhẹ cho đôi chân.
Chiều cao yên quyết định sự vững. Khi ngồi lên, hai bàn chân phải chạm đất trọn vẹn, không phải nhón. Yên thấp giúp mỗi lần dừng đèn là một lần đặt chân chắc chắn, và chính sự chắc chắn nhỏ đó quyết định việc xe có bị ngã ở phố đông hay không.
Hệ phanh và ga cũng nên êm. Phanh ăn quá sâu hoặc quá nhạy khiến xe giật cục mỗi lần dừng, còn ga nhạy làm xe vọt bất ngờ. Xe ga đời phổ thông hiện nay đa phần điều chỉnh êm đủ cho người lớn tuổi, miễn là bố máy và bố phanh được chăm đúng hẹn.
Cuối cùng, đừng ham xe cũ quá. Xe cũ kỹ càng xuống cấp dễ ước, một chiếc xe đã được bảo dưỡng gần đây sẽ nhẹ nhàng hơn hẳn chiếc cùng loại đã lâu chưa thấy thợ. Với người đi thuê, cứ hỏi thẳng chiếc nào mới được chăm gần nhất, và chọn chiếc ấy.
Thói quen chạy an toàn theo tuổi
Giờ đi và đường đi là hai lựa chọn tự do nhất. Chạy ban ngày, tránh cao điểm sáng chiều, và bám vài cung đường quen thuộc thay vì mỗi ngày một ngả mới. Càng quen đường, người lái càng rảnh đầu óc cho phần quan sát.
Khoảng cách và tốc độ đi liền nhau. Cứ để xe phía trước xa hơn phần mình thấy thoải mái, và đừng chịu ép theo nhịp dòng xe nhanh. Một người lái khôn của tuổi lớn là người biết mình không cần về nhất.
Khi cần chậm lại hoặc lên dốc, thao tác phải sớm và nhẹ. Việc xuống số đúng lúc giữ cho máy mạnh mà êm, giống như đã bàn trong bài viết về lúc nào nên dùng số thấp trên xe máy. Người đi xe ga cũng vậy: nhả ga nhẹ từ sớm thay vì đạp phanh gấp cuối chặng.
Và tuyệt đối không cầm điện thoại khi chạy. Nghe gọi, đọc tin giữa đường là thói quen rủi ro ở mọi lứa tuổi, và với phản xạ chậm hơn thì càng nên để điện thoại trong túi; cần liên hệ thì dừng hẳn vào lề rồi mới thao tác.
Chăm sóc sức khỏe trước và trong chuyến đi
Mắt là thứ nên được chăm đầu tiên. Khám mắt định kỳ, kính đúng độ, và kính râm có độ lọc sáng cho buổi trưa là bộ ba nhỏ mà hiệu quả rõ cho người lái lớn tuổi.
Thuốc cũng đáng để để tâm. Một số loại thuốc gây buồn ngủ hoặc lơ đãng, và người đang uống nên hỏi rõ thầy thuốc về việc lái xe, nhất là với chuyến đi xa. Thầy thuốc là người trả lời chuẩn nhất cho câu hỏi này, không phải hàng xóm.
Trước khi lên xe, dành vài phút khởi động cổ vai và các khớp, giống như trước buổi tập đi bộ. Những động tác nhỏ làm cả hành trình đỡ mỏi, và người mỏi ít là người lái vững hơn.
Giữa chuyến đi, hãy nghe cơ thể mình: chóng mặt, mỏi nhiều hoặc khó chịu thì dừng nghỉ ngay, uống nước, và hoãn về nếu cần. Cố về sớm bằng nửa tiếng chạy mệt không đáng bằng một chuyến đi nhẹ nhàng tới nhà.
Người lớn tuổi đi xe thuê cần lưu ý gì
Điều đầu tiên là chọn dòng xe quen với thói quen của mình: người quen xe số thì thuê xe số, người quen xe ga thì thuê xe ga. Đổi loại xe đồng nghĩa với học lại thao tác, và tuổi này không phải lúc để học giữa phố đông.
Khi nhận xe, hãy chạy thử vài vòng quanh sân: thử phanh, thử ga, thử dựng xe. Nếu là lần đầu thuê ở chỗ mới, nên có con cháu đi cùng để quan sát và chốt lại tình trạng xe trước khi chạy thật.
Cần chiếc xe nhẹ, yên thấp hoặc muốn hỏi kỹ về tình trạng từng xe trước khi nhận, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để được tư vấn và chọn trước chiếc phù hợp với vóc dáng của bố mẹ.
Trong chuyến đi, mang theo số điện thoại của người thân trong túi hoặc dán vào xe, và nhớ giờ trả xe để không phải vội. Mỗi chuyến đi yên tâm là một lần xác nhận rằng tuổi lớn vẫn đi được, đi vui và đi an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Người lớn tuổi nên chạy xe số hay xe ga?
Xe ga nhẹ nhàng hơn vì không cần sang số, chân cũng nhàn hơn ở phố tắc. Nhưng nếu ai đã quen xe số mấy chục năm thì giữ nguyên xe số vẫn an toàn hơn đổi mới. Quyết định nên dựa trên chiếc xe mà tay lái thành thạo nhất, không phải theo xu hướng của người khác.
Bao nhiêu tuổi thì nên ngừng chạy xe máy?
Không có mốc chung cho mọi người, vì sức khỏe mỗi người khác nhau. Dấu hiệu đáng chú ý là hay quên đường quen, mắt mờ nhanh, hoặc ngã khi dựng xe. Khám mắt và trao đổi với thầy thuốc định kỳ sẽ cho câu trả lời sát hơn mọi con số.
Người cao tuổi chạy xe đường dài có được không?
Được, với điều kiện chia chặng ngắn, nghỉ nhiều và nên đi cùng người thân. Chuyến xa với người lớn tuổi là chuỗi các đoạn ngắn nối nhau, không phải một mạch băng qua trăm cây số. Cứ mỗi ít cây lại dừng uống nước, duỗi chân là vừa.
Trời mưa người cao tuổi có nên chạy xe không?
Nếu chưa lên xe thì nên hoãn, vì đường trơn cộng phản xạ chậm dễ dẫn tới ngã. Nếu lỡ giữa chặng, hãy vào hãy tìm mái che nghỉ, đi chậm lại, tránh vạch sơn và tấm bát che ô. Quan trọng nhất là tuyệt đối không chạy nhanh để về sớm: ráng riết về sớm giữa mưa là kiểu cố đáng bỏ.
Con cái nên giúp gì khi bố mẹ tự chạy xe?
Những việc nhỏ mà giá trị: hộ kiểm tra xe định kỳ, chỉnh gương, thay đèn sáng, và để bố mẹ một chiếc điện thoại bấm số lớn. Về lâu dài, thỉnh thoảng đi cùng bố mẹ một đoạn để xem thói quen nào cần nhẹ lại, thay vì chỉ truyên miệng dặn dò.
Tóm lại
Người lớn tuổi chạy xe máy an toàn không: có, khi chiếc xe nhẹ và được chăm đều, giờ đi và đường đi được chọn khéo, và bản thân người lái biết điều chỉnh theo sức khỏe của mình. Xe ga nhẹ, yên thấp, phanh êm, kính đúng độ và thói quen nghỉ giữa chặng là những viên gạch nhỏ tạo nên chuyến đi vững vàng. Nếu người nhà bạn cần một chiếc xe phù hợp để đi lại quanh Hà Nội, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để chọn chiếc nhẹ và được hướng dẫn tận tình.