Lần đầu chạy xe máy giữa phố là buổi đi đầy áp lực: dòng xe dày, đèn tín hiệu liên tục, tiếng còi khắp nơi, và không ai chờ bạn. Người mới thường học được cách điều khiển xe ở sân vắng, nhưng vào phố thì thứ cần học lại là cách quan sát và giữ vị trí. Bài viết thuộc cụm kỹ năng nâng cao trong chuyên mục an toàn, chỉ dẫn cho người mới chạy xe lần đầu trong phố: chuẩn bị, chọn khung giờ, kỹ năng nền và các sai cần tránh.
Câu trả lời nhanh
Người mới chạy lần đầu trong phố nên: đi buổi sáng sớm cuối tuần khi phố vắng; chọn tuyến thẳng, ít rẽ, tránh các ngã sáu; giữ làn bên phải, chậm hơn dòng chừng mười phần trăm; và tập trước thao tác rẽ có đèn báo. Trước khi lên đường, kiểm tra phanh, lốp, gương, đèn, mang giấy tờ tùy thân và giấy phép lái xe phù hợp. Đi buổi đầu chừng bốn mươi phút là đủ, đừng cố hết ngày; mệt là lúc sai dễ xảy ra nhất.
Chuẩn bị xe và giấy tờ trước buổi đầu
Trước buổi đầu trong phố, khám xe nhanh bốn việc: lực kẹp của hai phanh ở tốc độ nhỏ, áp suất lốp theo khuyến cáo, gương sau chỉnh đúng thấy hai bên tốt, và đèn pha còi hoạt động. Xe số cần tập quen thao tác với số, phối hợp côn ga ở đoạn vắng; xe tay ga tập quen độ nhạy cổ ga, vì ga tay ga giật mạnh ở nước ga đầu là lý do xe lao bất ngờ. Nếu thuê xe, nhận xe lúc hãy thử ngay tại chỗ: phanh vài lần, đi một vòng nhỏ quanh khu nhận xe, chỉnh gương tới khi nhìn được hết phía sau, rồi mới nhận.
Về giấy tờ, mang theo giấy tờ tùy thân và giấy phép lái xe hợp lệ tương ứng loại xe; với xe máy trên năm mươi phân khối, giấy phép lái xe phù hợp là bắt buộc theo luật giao thông đường bộ. Không khuyến khích ai chạy xe khi chưa đủ điều kiện pháp lý. Cần nắm trước tuyến đi: xem bản đồ, đếm số lần rẽ và ghi nhớ hai ba mốc dễ nhận như ngã tư lớn, cây xăng, để buổi đi không phải vừa chạy vừa đọc bản đồ. Người mới nên bắt đầu bằng tuyến quen đi bộ hằng ngày, vì đã biết sẵn chỗ nào đông, chỗ nào đèn dài.
Chọn khung giờ và tuyến tập chạy
Khung giờ lý tưởng cho buổi đầu: sáng thứ Bảy hoặc Chủ Nhật trước bảy giờ, khi phố gần như vắng, hoặc sau chín giờ tối ngày thường ở khu ít xe. Tuyến lý tưởng: đường thẳng có làn xe máy rõ, ít ngã tư, có chỗ dừng an toàn nếu cần nghỉ. Tránh buổi đầu: giờ tan làm, khu chợ, khu trước cổng trường lúc tan học, và các nút giao lớn có nhiều hướng rẽ; các nút này ngay người đi lâu cũng phải dè. Kinh nghiệm chọn khung giờ tránh tắc theo từng khu vực được kể trong bài chạy xe máy ở quận Cầu Giấy: kinh nghiệm tránh tắc đường, áp dụng được cho người mới với mức giảm tốc thêm.
Buổi thứ hai nên thêm độ khó theo cấp: một khung đông hơn chút, hoặc một tuyến có hai lần rẽ có đèn báo; buổi thứ ba thử đoạn có đường một chiều ngược hướng quen để tập đọc biển. Không nên nhảy nhanh từ phố vắng sang giờ cao điểm, vì bài học bị ngắt bởi hoảng loạn. Sau mỗi buổi, dừng lại năm phút tự hỏi ba điều: đoạn nào làm mình hồi hộp nhất, thao tác nào chưa chắc, và khúc nào gần xảy ra va chạm nhỏ; ghi lại và tập riêng thao tác đó ở đoạn vắng buổi sau.
Kỹ năng nền giữa dòng xe
Ba kỹ năng nền quyết định buổi đầu an toàn: giữ vị trí, khoảng cách, và quan sát sau. Giữ vị trí là chạy làn bên phải, thẳng hàng ổn định, không đè vạch, không chen sát mép vỉa vì có xe đỗ mở cửa; khoảng cách với xe trước tối thiểu chừng một nửa tốc độ tính bằng mét, tức đi ba mươi cây số thì giữ mười lăm mét. Quan sát sau: tập thói quen liếc gương mỗi lần giảm tốc, mỗi lần nghe còi gần, và luôn trước khi rẽ; người mới hay quên gương vì mắt dán trước, nên chủ động đếm nhịp liếc gương theo mỗi ba giây cho tới thành phản xạ.
Rẽ trong phố cần năm bước đúng trình tự: mở đèn báo hướng rẽ từ ba giây trước, liếc gương, hạ tốc và về số thấp, liếc lần nữa qua vai phía rẽ, rồi mới đánh lái; giữ trình tự này ở nút vắng cho tới thành thói quen, sau đó mới mang ra nút đông. Đèn đỏ dừng hẳn sau vạch, chân trái chạm đất, không lấn lên vạch chờ; đèn xanh lên ga vừa đủ khỏi chỗ, đừng khởi đầu bằng ga mạnh. Gặp xe buýt, xe tải, giữ khoảng cách hai ba chục mét và không đi sát mù góc cua của xe lớn; nguyên tắc giữ khoảng cách với xe to này không khác gì cách đi trên đường hẹp ngoài tỉnh, nơi người ta vẫn phải nhường và giữ khoảng như trong bài đường dốc đôi hẹp gặp xe ngược chiều.
Tập riêng từng thao tác ở đoạn vắng vẫn là cách tiến bộ nhanh nhất cho người mới: đánh rẽ năm bước mười lăm lần trên con đường nhỏ không xe, tập khởi động ngang dốc bằng côn cho xe số tới khi không tụt, và tập phanh khẩn cấp ở tốc độ nhỏ cho tới khi hai tay phân bổ lực phanh trước sau thành thói quen. Người mới thường gặp ngay ba trở ngại này khi vào phố, nên luyện sẵn ở chỗ vắng giúp buổi phố chỉ còn là việc đọc tình huống chứ không phải vật lộn với thao tác. Thao tác chắc cũng giúp giữ bình tĩnh: người điều khiển được xe của mình ở mọi tốc độ nhỏ sẽ ít bị dòng xe áp đảo về mặt tâm lý.
Tâm lý và các sai thường gặp
Nỗi sợ lớn nhất của người mới là bị bóp còi, dẫn tới hai phản ứng sai: tăng ga vội để khỏi chặn đường, hoặc ghì phanh đứng giữa dòng. Cả hai đều nguy hiểm hơn chính việc đi chậm. Khi bị còi, giữ tốc đang đi hoặc né nhẹ sang phải cho xe sau qua, không hoảng tăng ga; ai bóp côi liên tục cũng không có quyền ép bạn vượt tốc độ của mình. Người mới cũng hay bám mắt vào đuôi xe trước, dẫn tới không thấy đèn tín hiệu phía trước, nên tập nhìn xuyên qua xe trước, quan sát đèn giao thông từ xa.
Một nhóm sai khác mang tính trang bị: nón cài quai đúng chuẩn, không nón lệch; dép hay giày giữ chân bám bàn đạp phanh; túi xách buộc kín vào cốp thay vì đeo lệch vai; điện thoại để chế độ im lặng trong cốp, vì tiếng chuông khiến người mới liếc xuống tay lái. Trời tối cần đèn mở sẵn ngay từ khi đường còn sáng mờ. Trước chuyến đi bộ phận buổi tối, nên đọc trước kinh nghiệm vào khu phố cổ, nơi giới hạn giờ và luồng đi riêng, giống như bài chạy xe máy vào phố cổ giờ nào được để tránh đi lạc vào khu cấm khung giờ nhạy cảm.
Chuyến đi đầu cũng nên đặt mục tiêu cụ thể và dễ đo: hôm nay đi đúng một tuyến quen khứ hồi, dừng đúng vạch ba lần liên tiếp, và rẽ đúng trình tự ở cả hai lần rẽ có đèn báo. Đạt được là buổi thành công, kể cả đi chậm hơn mọi người. Người mới hay so mình với dòng xe chạy nhanh quanh quanh, nhưng mục tiêu của buổi đầu không phải tốc độ mà là ổn định: mỗi thao tác làm đúng một lần thì lần sau sẽ tự nhiên hơn. Sau khi đã quen tuyến quen, mới mở rộng thêm một khu mới mỗi tuần, và luôn nói với người nhà tuyến dự kiến để có người biết mình ở đâu nếu cần hỗ trợ.
Câu hỏi thường gặp
Người mới nên chạy buổi đầu bao lâu?
Khoảng ba mươi đến bốn mươi phút là đủ. Hết buổi, tay chân mệt và tập trung giảm, sai dễ xảy ra hơn nội dung chưa luyện thêm được.
Chạy chậm có bị còi ép phải nhanh lên không?
Có thể bị còi, nhưng không có nghĩa phải tăng ga. Giữ tốc an toàn của mình và né nhẹ sang phải cho xe sau qua. Không ai chịu trách nhiệm an toàn của bạn thay bạn.
Lần đầu nên tự đi hay có người đi kèm?
Nên có người đi sau bằng xe khác cho buổi đầu, giữ khoảng vài chục mét, hỗ trợ khi sai tuyến hoặc gặp sự cố. Từ buổi thứ hai có thể tự đi tuyến quen.
Người mới cần giấy phép lái xe loại nào?
Xe máy trên năm mươi phân khối cần giấy phép lái xe tương ứng theo quy định hiện hành. Chưa đủ điều kiện thì không lên đường, và chọn dòng xe trong phạm vi giấy phép được phép điều khiển.
Thuê xe để tập chạy trong phố liên hệ đâu?
Liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để chọn dòng xe nhẹ, phanh chắc phù hợp người mới, và xem trước trang bảng giá thuê xe máy để chuẩn bị chi phí.
Tóm lại
Người mới chạy xe lần đầu trong phố an toàn bằng cách chuẩn bị: xe phanh gương đèn tốt, giấy tờ hợp lệ, khung giờ vắng và tuyến quen. Giữ làn phải, khoảng cách rộng, liếc gương theo nhịp, và rẽ theo trình tự năm bước. Bình tĩnh khi bị còi, dừng đúng vạch, và kết thúc buổi khi còn tỉnh táo. Cần thuê xe máy phù hợp người mới, liên hệ Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày.