Trên quốc lộ, đoàn xe tang lễ là một trong những nhóm phương tiện khó đoán nhất: chạy chậm, xếp dày, thường xuyên rẽ vào cổng nghĩa trang ven đường, và đi kèm là người bộ hành cùng xe máy lẻ tẻ rải rác dọc đoàn. Người lái xe máy gặp đoàn xe này cần vừa giữ an toàn cho mình, vừa giữ sự nhún nhường cho người đang có việc. Bài này thuộc chuyên mục an toàn khi đi xe máy, phân tích cách gặp đoàn xe tang lễ trên quốc lộ: vì sao đoàn xe này rủi ro hơn đoàn xe thường, khi nào nên vượt, khi nào nên theo sau, và những lỗi khiến một lần vượt nhầm chỗ thành tai nạn. Cách đi theo đoàn nhiều xe đã có bài riêng về chạy xe theo đoàn nhiều xe an toàn.
Câu trả lời nhanh
Khi gặp đoàn xe tang lễ trên quốc lộ: giảm tốc sớm, giữ khoảng cách lớn với xe cuối đoàn, không chen vào giữa đoàn, và chỉ vượt khi có đoạn thẳng dài, tầm nhìn thông thoáng, và đoạn đó không có người bộ hành ven đường. Nếu sắp đến cổng nghĩa trang hoặc ngã rẽ mà đoàn có khả năng rẽ, tuyệt đối không vượt ở góc rẽ: đợi đoàn rẽ xong rồi đi tiếp. Vượt đoàn xe tang lễ không sai, nhưng vượt sai chỗ và sai lúc là một trong những tình huống va chạm dễ xảy ra nhất trên quốc lộ. Với những đoạn đông, cứ theo sau đoàn ở khoảng cách an toàn, vì nguyên tắc chung của việc đi giữa dòng xe dày đặc đã được phân tích trong bài về an toàn khi bị kẹt giữa đoàn xe dày đặc.
Vì sao đoàn xe tang lễ rủi ro hơn đoàn xe thường
Một đoàn xe đi chơi cuối tuần là đoàn đã thống nhất: cùng điểm đến, cùng tốc độ, liên lạc với nhau được. Đoàn xe tang lễ khác ở chỗ nó là một tập hợp xe người ta tự ghép vào theo, không có đội hình, không có tín hiệu chung, và luôn có xe nhích lên nhích xuống để không rơi khỏi đoàn. Xe cuối đoàn thường là người nhà đi máy cũ, chở hai ba người, và tải nặng: phanh kém, ga yếu, và người lái đang mệt sau đêm thức. Điều đó nghĩa là khoảng cách giữa các xe trong đoàn co giãn liên tục, và kẽ hở mà mình định chen vào có thể tự khép lại bất kỳ lúc nào.
Rủi ro thứ hai nằm ở ven đường: đoàn xe tang lễ gần như luôn có người đi bộ theo sau xe hoa, hoặc đón đầu tại cổng. Trên quốc lộ, người bộ hành ven đường là nhóm dễ bị va nhất, vì họ đứng lẫn trong bóng cây, sau cột biển, hoặc ngang các xe đỗ. Một người lái đang mải vượt đoàn sẽ nhìn đoàn xe là mục tiêu chính và quên mất phần đường ven lề, và va chạm với người bộ hành thường diễn ra đúng trong các lần vượt kiểu đó. Rủi ro thứ ba là cửa rẽ: đoàn có thể rẽ vào cổng nghĩa trang không có xi nhan trước, hoặc rẽ ở nơi không có làn phụ, khiến xe cuối đoàn phanh gấp hàng loạt.
Giữ khoảng cách khi theo sau đoàn
Theo sau đoàn xe tang lễ là lựa chọn đúng trong hầu hết thời gian, và làm đúng nó chỉ cần một nguyên tắc: đứng cách xe cuối đoàn xa hơn khoảng cách theo sau bình thường. Lý do là xe cuối đoàn hay phanh gấp vì kẽ hở phía trước co lại, và người lái xe cuối thường không quen đoàn xe: họ rớt lại rồi lại tăng ga đuổi, tạo nhịp đi dừng đi lại. Đứng gần sau lưng một xe như vậy là tự nhận phần rủi ro của người ta.
Vị trí theo sau an toàn là chếch lệch về bên phải so với vệt bánh của xe trước, để nhìn xuyên qua khe giữa các xe phía trước mà thấy được đầu đoàn và đoạn đường sắp tới. Nhìn được đầu đoàn là biết trước khi đoàn phanh, khi đoàn rẽ, và khi đoàn nhích vào lề. Nếu bị các xe khác ép từ sau, không tăng ga theo áp lực mà giữ nguyên khoảng cách của mình, và để người vội vượt lên trước. Đây cũng là lúc dùng gương nhiều hơn bình thường: một lượt vượt của người khác cũng có thể quét sát mình khi đoàn đang dày.
Ba điều kiện trước khi vượt đoàn
Điều kiện thứ nhất: đoạn thẳng dài với tầm nhìn thông thoáng cả hai chiều. Quốc lộ nhiều khúc cua và đoạn có xe container ngược chiều, và một đoàn xe dày là bức tường che tầm nhìn; chỉ khi nhìn rõ đường phía trước đủ dài, vượt mới là một quyết định chứ không phải một canh bạc. Điều kiện thứ hai: ven đường đoạn đó không có người bộ hành, không có xe đỗ, không có cửa rẽ. Vượt đoàn tang lễ mà ngang một chỗ người ta đang đón ở lề là đi cắt qua đúng nơi rủi ro nhất của cả tình huống. Điều kiện thứ ba: không có xe ngược chiều trong tầm nhìn, và không có xe khác đang vượt đoàn từ phía đối diện.
Khi cả ba điều kiện đủ, vượt bằng cách rải tốc độ: báo hiệu sớm, lấy khoảng cách với đoàn trước khi trích sang, vượt nhanh và dứt khoát, rồi về đúng làn khi đã thấy đoàn nguyên vẹn trong gương. Không nên vượt kiểu miết dọc theo đoàn từng xe một, vì mỗi lần chen giữa hai xe trong đoàn là một lần tự đặt mình vào khe mù. Kỹ năng lấy thời điểm và tầm nhìn đã được trình bày chi tiết trong bài về kỹ năng vượt xe an toàn trên quốc lộ.
Những lỗi khiến tình huống trở nên nguy hiểm
Lỗi đầu tiên là bấm còi xin đường trong đoàn hoặc khi ngang người bộ hành. Còi không mở được khe hở, chỉ làm người ta giật mình và co vào, và với đoàn xe tang lễ, nó là lời thiếu nhường nhịn không cần thiết. Lỗi thứ hai là vượt theo bản của người khác: thấy một ô tô vượt đoàn thì bám mũi theo sau, nhưng ô tô cao nhìn được qua đầu đoàn còn xe máy thì không, và phần đường về của ô tô không phải phần đường về của mình. Lỗi thứ ba là cắt góc ở các ngã rẽ vào cổng: đoàn rẽ chậm, các xe trong đoàn nối đuôi bít đường, và kẻ vượt ở góc rẽ thường bị đẩy ra giữa hai dòng.
Lỗi thứ tư là ngầm nghĩ đoàn xe chậm nên mọi thứ xung quanh cũng chậm. Ngược lại, phần đường phía sau đoàn tang lễ thường có xe xuôi theo mà người ta muốn vượt gấp hơn, vì họ ghét bị kẹt sau đoàn chậm. Nghĩa là sau lưng mình có áp lực, trước mặt mình có đoàn dày, và chỉ có tự giữ nhịp đi của mình là thứ không để bị hai đầu bóp lại. Ai từng bị ép sát từ sau cũng biết rõ nguyên tắc mở khoảng hở phía trước đã bàn trong bài xử lý khi xe phía sau bám sát quá gần.
Luyện thói quen ứng xử với đoàn xe trên đường
Bài tập cho kỹ năng này rất đời thường: mỗi lần gặp bất kỳ đoàn xe nào đang chậm trên quốc lộ, xe tang lễ, đoàn cưới, đoàn xe tải, hãy tự đặt ba câu hỏi trước khi quyết định vượt. Đoàn này rẽ được không, ở đâu, và có dấu hiệu nào chưa. Đoạn đường này có tầm nhìn đủ dài không. Ven đường đoạn này có người hay xe đỗ không. Ba câu trả lời đủ thì vượt, thiếu một thì theo sau thêm vài trăm mét. Luyện vài tuần, bộ ba câu hỏi thành nhịp phản xạ, và việc gặp đoàn xe tang lễ không còn là tình huống phải xử lý nữa mà chỉ là một nhịp giảm ga, mở khoảng cách, quan sát, rồi quyết định.
Cần thuê xe máy cho cung quốc lộ dài, khách nên liên hệ trực tiếp Mr Tú Motorbike Rental qua điện thoại hoặc Zalo trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày để được tư vấn loại xe đủ khỏe và bền cho hành trình xa.
Câu hỏi thường gặp
Vượt đoàn xe tang lễ có phải là thiếu lễ nghĩa không?
Vượt trên đường là hành vi giao thông bình thường, không liên quan đến lễ nghĩa nếu làm ở chỗ đúng và lúc đúng: tầm nhìn thoáng, không ngang người bộ hành, không cắt góc rẽ. Thiếu lễ nghĩa là bấm còi, chen tục, hoặc vượt cẩu thả giữa đoàn, chứ không phải đi trước đoàn ở một đoạn thẳng an toàn.
Đoàn xe đang rẽ vào cổng nghĩa trang mà mình đang ở giữa đoàn thì làm gì?
Giữ tốc độ đều, không phanh gấp, và trượt dần về phần đường thẳng theo hướng đoàn không rẽ. Tuyệt đối không rẽ theo đoàn giữa chừng, và không cố vượt qua mặt đoàn trong lúc đoàn đang dàn ra rẽ, vì lúc đó các xe trong đoàn nhìn ra hai bên thay vì nhìn trước.
Theo sau đoàn chậm có bị xe sau ép vượt lên không?
Có thể, và cách xử lý là giữ nguyên khoảng cách an toàn của mình, nhường lề cho người vội đi lên trước nếu họ ép sát. Không tăng tốc theo áp lực của người sau, vì một đoàn xe dày phía trước không cho phép dừng nhanh nếu đoàn phanh.
Gặp đoàn tang lễ vào buổi tối hoặc trời mưa thì khác gì ban ngày?
Tầm nhìn giảm làm các điều kiện vượt gần như không bao giờ đủ: đèn xe ngược chiều lóa, đường ướt kéo dài quãng phanh. Lúc đó nên theo sau đoàn cả đoạn, giảm sâu hơn một nấc tốc độ, và vượt sau khi đoạn đường mở ra tầm nhìn thật sự rõ.
Người bộ hành theo đoàn đi giữa quốc lộ thì xử lý ra sao?
Giảm sớm, về đúng làn của mình, không còi, và đi chậm qua đoạn có người cho tới khi hết nhóm người. Người bộ hành trên quốc lộ luôn có ưu tiên an toàn tuyệt đối trong nhịp xử lý của người lái xe, không có tình huống nào xứng đáng để đi nhanh ngang họ.
Tóm lại
Gặp đoàn xe tang lễ trên quốc lộ tóm lại trong ba nguyên tắc: giữ khoảng cách lớn khi theo sau, chỉ vượt khi đủ cả ba điều kiện tầm nhìn, và tuyệt đối không vượt ở góc rẽ hoặc đoạn có người bộ hành. Đoàn xe dày và chậm không nguy hiểm nếu mình không cố đi nhanh hơn nó ở chỗ hẹp. Chuỗi bài về tay lái và xử lý tình huống trên đường nằm trong chuyên mục kỹ năng nâng cao khi chạy xe máy để đọc tiếp theo từng tình huống.