Bãi giữ xe chật chội, chung cư buổi tối, chợ buổi sáng, sân trước văn phòng giờ lên ca, là nơi không ít chiếc xe vẫn bị trầy xước, vì thứ gây trầy không phải tốc độ mà là khoảng cách tính sai theo từng xăng-ti-mét. Kỹ năng căn khoảng đỗ xe trong bãi chật chội vì thế đáng tập như một kỹ năng thật sự: ai cũng phải đỗ xe mỗi ngày, mà bãi quanh Hà Nội thì ít khi rộng rãi. Bài này gom các nguyên tắc quan sát trước khi vào, dùng gương, lùi vào chỗ hẹp và chừa khe lấy xe, viết trong chuỗi trang an toàn khi đi xe máy do Mr Tú Motorbike Rental tổng hợp.
Câu trả lời nhanh
Vào bãi chậm hơn tốc độ bạn nghĩ cần, gần như bằng tốc độ bước chân; gương chỉnh trước khi vào, mắt quét liên tục giữa gương và nhìn qua vai; chỗ hẹp thì ưu tiên lùi vào để lúc ra được lái thẳng ra thuận; chừa khe hai bên tối thiểu rộng bằng hai gang tay; trước khi rời xe, đứng ngắm một vòng quanh xe để chắc chắn không chặn lối ra của xe lân cận. Căn khoảng tốt không phải là khéo tay, mà là để dành chỗ cho sai số: mọi phép đo bằng mắt đều sai lệch, bãi chật chội là nơi sai số ấy va vào xe người khác.
Quan sát lối vào trước khi quẹt xe
Bãi xe quen vẫn thay đổi mỗi ngày: xe đỗ lệch thêm một chút, cột mới dựng, thùng hàng đổ, nắp cống hở. Trước khi quẹt vào lối, quét một vòng: mặt bãi có vũng hay ổ gà không, vì bãi xe là nơi kinh điển của hố ga và nắp cống hở, tình huống đã có bài riêng về tránh hố ga và nắp cống hở; lối vào còn chiều rộng thật bao nhiêu sau khi trừ hai xe đỗ bên; chỗ trống dự tính có đủ sâu cho cả thân xe lẫn phần chân chống không vát vào lối đi chung.
Cũng cần nhìn trước cho lượt ra: chỗ đang trống đẹp có thể lúc lấy xe bị hai bên kẹp kín, nên ưu tiên chỗ có lối thoát hướng ra lối chính, tránh chỗ đáy hàng cụt. Với bãi lạ hoặc bãi tối, dừng xe và đi bộ dò trước một vòng là quyết định rẻ nhất trong toàn bộ kỹ năng này.
Tốc độ vào bãi và chọn kiểu vào chỗ
Trong bãi, ga chỉ để giữ xe không chết máy; tốc độ được điều khiển bằng chân phanh chứ không phải bằng tay ga: bàn chân đặt sẵn trên phanh sau, tay lái thả lỏng. Vào chỗ có hai kiểu: lái thẳng vào rồi lùi chỉnh, hoặc lùi vào ngay từ đầu. Chỗ hẹp hai bên thì lùi vào từ đầu là chọn tốt hơn, vì lúc ra sẽ được lái thẳng ra, tầm nhìn thông thoáng; chỗ rộng thì vào thẳng cho nhanh, miễn là chừa khe đều hai bên.
Xe số vào bãi nên về số một, để bánh xe ăn theo ga nhẹ thay vì tải số; xe ga thì giữ chắc điểm ma sát, tránh vặn ga mạnh làm xe nhảy vọt. Với cả hai loại xe, hạ thấp gót chân làm điểm tựa, bàn chân phẳng sẵn trên bàn đạp phanh: trong bãi, phanh sau mới là phanh chủ đạo.
Thứ tự ưu tiên khi bãi gần đầy: chọn chỗ lưng xe quay ra lối đi chính để lúc ra không phải lùi xuyên qua hai hàng; tránh chỗ ngay sau cột hoặc sát gờ bậc, vì đó là vị trí dễ vọp bánh lúc ra trong lúc vội; tránh chỗ ngay lối vào, vì xe người khác vào ra liên tục sẽ quẹt gương xe bạn cả buổi.
Dùng gương và nhìn qua vai đúng lúc
Hai gương chỉnh trước khi vào bãi: gương trái nghiêng vào để thấy hông trái xe và mép chỗ đỗ, gương phải nghiêng thấp xuống mặt đất nơi bánh xe sắp lăn tới. Nhưng gương không thay được mắt: điểm mù góc trong sau vai vẫn phải quay nhìn trực tiếp, nhất là lúc lùi. Nhịp chuẩn khi lùi: nhìn gương trái, gương phải, rồi quay đầu qua vai một nhịp, lặp lại chậm rãi; lùi trong bãi không bao giờ là lùi rồi mới nhìn sau.
Khi lùi, tuyệt đối không để hai gương cùng lệch một hướng: chỉnh gương theo hướng sắp lùi ngay từ đầu, vì một lần lùi tuy ngắn nhưng cần thấy được cả hai mép xe. Nếu một lần lùi quá ba nhịp nhìn mà chưa vào được thì dừng, xuống xe nhìn thực tế chỗ hẹp, rồi mới tiếp tục.
Lùi vào chỗ hẹp từng xăng-ti-mét
Lùi xe máy khác lùi xe hơi: xe hai bánh tự cân bằng khi có tiến nhẹ, nên kỹ thuật là giữ độ ma sát rất nhẹ, cho xe lùi tiến chậm đến mức có đủ thời gian chỉnh tay lái. Lấy mốc quy chiếu: mép xe bên cạnh, vạch sơn, viên gạch; ghim mốc đó trong gương, mỗi lần xe lùi thêm một chút thì dừng nhìn lại rồi mới tiếp tục. Tay lái khi lùi chỉnh về hướng bánh sau cần đi, li độ nhỏ; muốn bánh sau lệch vào trái thì kéo nhẹ tay lái sang trái lúc xe đang lùi chậm. Lệch một nhịp không sao: tiến lên chỉnh lại, đừng cố cứu bằng cách nghiêng người hay chống chân xuống giữa hai xe.
Trường hợp hai bên là xe đắt hoặc xe còn mới, hạ chuẩn khoảng cách xuống mức tối thiểu của bản thân: vào chậm hơn, lùi ít hơn, và chấp nhận xuống xe kéo tay thay vì liều một lần lùi dài. Một lần đỗ thêm hai phút vẫn rẻ hơn một vết trầy trên xe người khác.
Chừa khe hai bên và chống xe chắc
Khe hai bên tối thiểu chừng hai gang tay: đủ để người đứng bên xe lân cận lấy xe ra mà không phải nghiêng nâng xe mạnh. Chân chống đặt trên mặt phẳng, kê thêm mảnh gỗ hoặc gạch nếu bãi đổ nghiêng; xe nghiêng quá sâu dễ bị va ngã dây chuyền. Khóa cổ lái trước khi rời đi, và ghi nhớ vị trí đỗ bằng một tấm hình: bãi đông buổi tối nhìn đâu cũng như nhau, vài giây chụp hình lúc đỗ luôn rẻ hơn mười phút đi tìm lúc lấy.
Ra vào bãi lúc giờ cao điểm
Giờ tan ca, bãi đông nghĩa là mọi giả định về vị trí xe bên cạnh sẽ thay đổi khi bạn quay lại: xe bên có thể đã dời, chỗ thoáng hôm qua nay bịt kín. Lấy xe buổi tối thì bật đèn xe ngay từ khi nổ máy trong bãi thiếu sáng; người đi bộ trong bãi luôn được nhường trước, chạy nối gót sau họ thay vì ép họ né. Nếu phải lùi ra khỏi hàng xe trong lúc có xe chờ phía sau, đừng vội vì bị bấm còi thúc: nhường người khác lùi trước, chờ nhịp trống rồi mới tới lượt mình, tranh nửa phút trong bãi không bù được một lần chạm xe.
Bãi tối thiếu đèn thì mọi khoảng cách phải đo bằng đèn: chiếu đèn thấp quét mặt đất trước bánh, không rọi ngang vào mắt người khác. Càng tối càng phải chậm, vì trong bãi không ai khen ai nhanh.
Câu hỏi thường gặp
Lùi vào hay lái thẳng vào chỗ hẹp tốt hơn?
Chỗ hẹp hai bên nên lùi vào: lúc ra sẽ lái thẳng ra, tầm nhìn thông thoáng, không phải lùi ra giữa lối đang đông. Nếu lùi vào không tiện vì lối trước cũng hẹp thì đành vào thẳng, nhưng chừa thêm khe phía trước để lần ra có không gian quay đầu.
Bãi dốc nhẹ thì chống xe kiểu nào?
Nghiêng xe theo chiều ngược dốc, chân chống kê cao nếu mặt bãi mềm, và tuyệt đối không đỗ ngang dốc trong hàng xe ken kín: một xe trượt là cả hàng có thể ngã theo.
Xe bên cạnh đỗ quá sát thì làm gì?
Không lôi đẩy xe người khác; tìm cách lên xe từ phía còn khe, hoặc chờ chủ xe tới. Nếu phải nâng nhẹ xe mình nghiêng để rút ra thì làm chậm rãi, có người giữ càng tốt, và nhớ đặt xe về đúng tư thế chống ban đầu.
Đỗ sát tường hoặc cột thì canh kiểu nào?
Lấy gương làm ranh giới gần nhất: gương chạm trước thì xe chưa chạm, nên cứ để gương cách tường chừng một gang tay. Gập gương vào khi đã vào sâu chỗ, và nhớ mở lại trước khi ra.
Đỗ trong bãi có vạch riêng cho xe máy thì có cần căn khoảng nữa không?
Vạch là hướng dẫn chứ không phải bảo hiểm: vạch hẹp, xe đỗ lệch, hoặc người mở khóa xe bên cạnh vẫn làm vạch vô nghĩa. Căn khoảng trong vạch cũng như ngoài vạch: vào chậm, chừa khe, chống chắc.
Tóm lại
Căn khoảng đỗ xe trong bãi chật chội tóm lại là kỹ năng dành chỗ cho sai số: vào chậm, gương chỉnh trước, lùi vào chỗ hẹp, chừa khe hai gang tay, chống xe chắc trên mặt phẳng. Vài giây ngắm quanh xe lúc đỗ luôn rẻ hơn mọi lần va chạm. Đây là một bài trong loạt kỹ năng nâng cao khi chạy xe máy của chuyên mục An toàn do Mr Tú Motorbike Rental viết cho người đi xe máy hằng ngày trong phố, trong giờ mở cửa từ 08:00 đến 17:00 hằng ngày.