Câu trả lời nhanh
Qua phà bằng xe máy an toàn gói gọn trong ba kỷ luật: kiểm tra phanh và dựng chắc chắn trục xe trước khi lên máng, đi chậm và thẳng khi xe còn trên dốc thép, và neo giữ xe cẩn thận trên boong trong suốt hành trình. Hầu hết các tai nạn liên quan đến xe máy trên phà không xảy ra khi tàu đang chạy mà xảy ra ở chính chiếc máng dốc lúc xếp xe và trả xe. Nếu bạn làm chủ được hai khoảnh khắc ngắn đó, phần còn lại của chuyến phà gần như chỉ là việc chờ đợi.
Bài viết này đi qua từng công đoạn: chuẩn bị trước khi xếp xe, kỹ thuật lên xuống máng, cách dựng và giữ xe trên boong, và cách xử lý những tình huống hay gặp như xe chết máy giữa dốc hay boong đông xe. Đây là nội dung thuộc trang chủ đề về an toàn khi vận hành xe máy mà bất kỳ ai đi phà vùng sông nước đều nên nắm trước lần đầu tiên.
Chuẩn bị trước khi xếp xe lên phà
Trước khi đến bến, hãy tự kiểm tra ba thứ trên xe: độ nhạy của phanh trước và phanh sau, áp suất và độ mòn của lốp, và tình trạng bàn đạp cùng cần số nếu bạn đi xe số. Máng lên phà thường ngắn và dốc, bất kỳ hụt hơi nào ở phanh cũng bị phóng đại ngay lập tức. Nếu bạn đang đi xe thuê, hãy dành vài phút chạy thử nhẹ quanh bến để cảm nhận độ nhạy của phanh trước khi xếp hàng, vì mỗi chiếc xe có một điểm ăn phanh khác nhau.
Về giấy tờ và hành lý: giữ bằng lái và giấy tờ xe ở nơi dễ lấy nhưng không rơi rớt. Hành lý để trên nóc xe phải buộc chặt lại một lần nữa trước khi lên tàu, vì rung động trên máng và gió trên sông dễ làm dây lỏng. Mũ bảo hiểm nên cầm theo người lên khoang khách, vừa tránh bị lấy cắp, vừa để bạn không phải chạy ngược về boong lấy mũ lúc xuống bến.
Một chi tiết nhỏ nhưng quan trọng: chú ý mực xăng. Nhiều bến phà ở vùng nông thôn không có cây xăng sát bến, và nếu hành trình sau khi xuống phà còn dài, bạn nên đổ đầy trước khi xếp xe. Ngoài ra, trong lúc xếp hàng hãy đứng phía trước hoặc bên hông xe, không đứng phía sau, để nếu xe tụt lại bạn vẫn có không gian xử lý.
Kỹ thuật lên và xuống máng phà
Máng phà là đoạn nguy hiểm nhất của cả hành trình. Trước khi lăn bánh lên máng, để ý độ dốc và độ ướt của mặt thép: sau mưa hoặc khi thủy triều lên, máng rất trơn. Giữ tốc độ đều và chậm, về số thấp nếu đi xe số, và tuyệt đối không chống chân trượt trên thép khi xe còn đang di chuyển. Khi đã vào máng, giữ ga đều cho đến khi cả hai bánh qua khỏi mép máng, sau đó giảm tốc ngay để dựng xe ở vị trí người điều phối chỉ định.
Với xe số, khi lên máng dốc ngắn bạn về số một và giữ tốc độ ổn định; tránh sang số giữa dốc vì một cú giật ga có thể khiến bánh trước trượt trên máng thép. Với xe ga, ga nhẹ và đều là chìa khóa; xe ga có bộ truyền mượt hơn nhưng cũng dễ lao vọt nếu bạn vô tình vặn ga sâu. Nguyên tắc này giống hệt tinh thần giữ tốc độ đã trình bày trong bài kỹ năng xuống đèo dài bằng xe số: vào chậm, giữ đều, không phanh gấp trên mặt bám thấp.
Khi xuống phà, chờ tới lượt mình thay vì chen lên trước: nhiều va chạm nhẹ xảy ra vì người đi xe cố bám sát theo xe phía trước rồi húc phải bánh sau của người đi trước. Khi tới lượt bạn, nếu máng dốc ngược xuống, về số cho xe số, tì nhẹ phanh sau và cho xe chảy xuống, hai chân thuần thục tiếp đất hai bên.
Dựng và neo giữ xe trên boong
Sau khi xe đã ở vị trí trên boong, việc tiếp theo quyết định xe có đứng vững suốt chuyến đi hay không. Ưu tiên dùng trụ giữa thay vì trụ bên: trụ giữa cho điểm tựa cân bằng tốt hơn nhiều, đặc biệt khi boong có thể nghiêng nhẹ theo sóng hay theo cách xếp xe của những người khác. Nếu phải dùng trụ bên, hãy dựng nghiêng xe sao cho trọng lực luôn đè lên trụ chứ không kéo xe rời trụ.
Khoảng cách với xe lân cận rất đáng quan tâm. Hãy dựng sao cho yên xe của bạn không bị kê vào hông xe bên cạnh, và người lên xuống xe hai bên có thể đứng thẳng mà không va nhau. Nếu boong đông và xe phải dựng sát nhau, hãy hỏi chủ xe bên cạnh một câu ngắn để chốt trụ, hoặc đề nghị dựng song song cùng chiều. Nhiều người còn nhét một cục gạch hoặc mảnh gỗ nhỏ dưới bánh sau để chống việc xe chảy theo rung động của tàu.
Cuối cùng, khóa cổ và khóa từ nếu xe có, và ghi nhớ vị trí xe so với một mốc cố định trên boong, vì mặt boong nhìn rất giống nhau giữa hàng trăm xe khi bạn quay lại lúc gần bến. Trước khi rời xe, cúi xuống nhìn một lượt: bánh không bị nghiêng, trụ tiếp đất chắc chắn, không có dây áo mưa hay sợi dây buộc nào kẹp vào xích hay pô.
Trên hành trình tàu chạy
Trong lúc tàu chạy, nhiều phà vùng sông nước không bắt buộc người đi xe phải rời boong, nhưng nguyên tắc an toàn vẫn là nên lên khoang khách nếu điều kiện cho phép. Nếu bạn chọn ở lại bên xe, đứng về phía đầu xe ở vị trí không bị kẹp giữa hai xe, giữ một điểm tựa khi tàu rời bến, vì khoảnh khắc tàu rời và cặp bến là lúc boong rung và nghiêng rõ nhất.
Cẩn thận với mặt boong ướt: sương đêm hoặc mưa nhỏ làm thép boong trơn hơn mặt đường nhựa. Đi bộ trên boong bằng bước ngắn, và không chạy khi tàu đang vào bến. Nếu thời tiết xấu, đội mũ bảo hiểm ngay cả khi chỉ ngồi cạnh xe: trong gió lớn, những chiếc xe dựng nghiêng có thể ngã đè, và mũ là phần bảo vệ duy nhất bạn có trên boong không có che chắn cao.
Xử lý những tình huống hay gặp
Xe chết máy giữa máng là tình huống khiến nhiều người hoảng. Cách xử lý chuẩn: bật đèn khẩn nếu có, giữ tay phanh, dùng chân tì máng để giữ xe không tụt, đồng thời ra hiệu cho người điều phối phía sau biết. Trên phà, nhân viên bến quen với tình huống này và thường đẩy giúp; điều quan trọng là bạn không được buông ghi đông và để xe đổ sang một bên, vì máng hẹp không có không gian cho người và xe ngã cùng lúc.
Tàu đầy và không còn chỗ dựng xe ở khoang xe: đừng tự ý nhét xe vào lối đi của khoang khách, vì lối đi phải thông thoáng cho mọi người. Chờ chuyến sau, hoặc hỏi thuyền viên xem có khoang phụ nào thoáng hơn không. Đôi khi chỉ cần chờ mười lăm phút, bạn tránh được cảnh xe dựng chen chúc bị ngã dây chuyền.
Thời tiết xấu, phà hoãn hoặc tạm ngưng: chấp nhận chờ, không cố đi vòng qua bến khác khi đường vòng không quen thuộc, nhất là khi bạn đang đi xe máy đường dài. Nếu hành trình của bạn phải qua nhiều bến phà, hãy tham khảo nhóm bài viết về kỹ năng lái nâng cao để có cách chia cung đường hợp lý theo điều kiện phà và thời tiết.
Đi phà bằng xe thuê: những điểm cần lưu ý thêm
Nếu bạn thuê xe để đi hành trình có phà, ba điểm cần chủ động hơn so với xe của mình. Thứ nhất, kiểm tra kỹ hai phanh ngay khi nhận xe, vì bạn sẽ cần ăn phanh nhịp nhàng trên máng dốc. Thứ hai, hỏi chủ xe cách dựng xe chuẩn với chiếc xe đó: một số xe ga cũ có trụ giữa lỏng, cần dựng nghiêng bên an toàn hơn. Thứ ba, chụp lại vài tấm ảnh tình trạng xe trước khi lên phà để có hình ảnh so sánh sau chuyến đi, tránh tranh cãi về vết xước mới khi trả xe.
Nếu bạn đang tìm xe cho một hành trình vùng sông nước hoặc vùng núi phía bắc, hãy tham khảo bảng giá thuê xe máy để chọn dòng xe phù hợp với cung đường sắp đi. Xe nhẹ dễ xử lý trên máng phà, trong khi xe lớn cho cảm giác chắc trên đường trường nhưng nặng hơn khi dắt trên boong hẹp.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy lên phà theo quy trình nào?
Phần lớn phà sông nước ở Việt Nam cho phép xe máy xếp lên boong, nhưng số lượng xe mỗi chuyến bị giới hạn theo tải trọng của tàu. Khi đến bến, bạn mua vé cho người và xe, sau đó đi theo hướng dẫn của nhân viên bến. Với phà lớn chở ô tô, xe máy thường có khu vực xếp riêng, và bạn nên hỏi kỹ vị trí xếp xe trước khi lên máng.
Nên tắt máy hay để nổ máy khi xếp xe lên phà?
Nên để nổ máy khi lên máng để chủ động tay ga, trừ khi nhân viên bến yêu cầu tắt máy vì lý do an toàn. Sau khi xe đã dựng chắc ở vị trí, tắt máy hẳn. Với xe số, việc về số không thay cho trụ xe, xe vẫn cần được dựng và neo giữ chắc chắn.
Xe ngã trên phà phải làm gì?
Báo ngay cho thuyền viên hoặc nhân viên bến để được hỗ trợ nhấc xe, vì một mình bạn có thể bẻ ghi đông hoặc làm xước thêm. Nếu xe ngã khi tàu đang chạy, chờ tàu ổn định trước khi nhấc. Sau khi nhấc, kiểm tra cần đề, gương và nắp dầu để chắc chắn không có rò rỉ trước khi tiếp tục hành trình.
Phà có chạy khi trời mưa lớn không?
Tùy điều kiện thời tiết và quy định của từng bến, phà có thể hoãn chuyến hoặc tạm ngưng khi gió lớn hoặc sóng dữ. Trong những ngày mưa lớn, bạn nên theo dõi thông tin bến và chuẩn bị phương án chờ đợi. Khi mưa giảm, hãy trang bị kín cho người và hành lý trước khi xếp xe, vì boong ướt làm mọi thao tác lên xuống máng chậm hơn ngày thường.
Tóm lại
Qua phà bằng xe máy an toàn không đòi hỏi kỹ năng đặc biệt, mà đòi hỏi kỷ luật ở những khoảnh khắc ngắn: kiểm tra phanh trước khi lên máng, ga đều khi lên xuống, dựng xe bằng trụ giữa và neo chắc, và giữ hai tay trống khi tàu cặp bến. Tai nạn trên phà hầu hết xảy ra vì chủ quan ở máng dốc, không phải vì tàu. Nếu bạn cần tư vấn thêm về kỹ năng đi phà hoặc chọn dòng xe cho hành trình vùng sông nước sắp tới, hãy liên hệ trực tiếp với Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo.