Chiều cuối tuần trên các tuyến phố quanh Hồ Gươm, các nhóm xe máy chạy chậm, hai ba chiếc bám sát nhau đi hàng ngang, người trên xe vừa lái vừa quay sang trò chuyện. Cảnh tượng này quen thuộc đến mức ít ai đặt câu hỏi liệu nó có đúng luật không. Thực tế, việc đi xe cạnh nhau và nói chuyện khi đang lưu hành không chỉ là chuyện lịch sự đường mà còn dính tới quy tắc giao thông và mức độ an toàn của cả nhóm. Bài viết này phân tích rõ hiện tượng đi hàng ngang, nguy cơ mất tập trung khi trò chuyện trên xe, khi nào bạn có thể bị nhắc nhở và cách đi cùng nhóm bạn an toàn hơn trong phố.
Quy định về đi hàng ngang trên đường
Theo quy tắc giao thông đường bộ hiện hành, người tham gia giao thông phải đi bên phải theo chiều đi của mình, giữ khoảng cách an toàn với xe chạy trước và không đi hàng ngang gây cản trở giao thông. Với xe máy, đi hàng ngang nghĩa là hai xe chạy song song chiếm gần hết làn đường, buộc xe phía sau phải vòng ra ngoài để vượt, hoặc khiến xe ô tô không thể giữ khoảng cách an toàn. Hành vi đi hàng ngang gây cản trở, giành đường hoặc không nhường đường khi được yêu cầu có thể bị cảnh sát giao thông nhắc nhở, và trong trường hợp gây cản trở rõ ràng thì còn bị xử lý vi phạm hành chính. Điểm mấu chốt nằm ở hai chữ gây cản trở: nếu hai xe song song nhưng vẫn giữ được làn, nhường đường kịp thời, thì thường chỉ bị nhắc nhở; nếu chiếm hết mặt đường, ép xe khác phải phanh gấp thì đã là vi phạm. Bạn nên đọc thêm các bài về an toàn khi đi xe máy để nắm rõ nhóm hành vi dễ bị nhắc nhở.
Cần nói rõ một điều để tránh hiểu nhầm: luật không cấm hai người bạn cùng đi một chuyến, và cũng không cấm tuyệt đối việc hai xe tạm thời song song nhau, ví dụ khi dừng đèn đỏ hoặc chờ qua ngã tư. Vấn đề chỉ nảy sinh khi trạng thái song song đó kéo dài trên quãng đường dài, chiếm làn và cản trở dòng xe. Vì bản chất của quy tắc là giữ dòng chảy giao thông thông suốt, không phải cấm người đi cùng nhau. Những tình huống vi phạm hay gặp nhất trong thực tế tuần tra được mô tả trong chủ đề luật giao thông & xử phạt mà bạn nên tham khảo trước khi đi nhóm đông.
Nói chuyện khi lái xe nguy hiểm ra sao
Nói chuyện trên xe máy có hai dạng. Dạng nhẹ là người ngồi sau nghiêng người kể chuyện với người lái, khiến cả hai mất tập trung vào đường phía trước. Dạng nặng là hai người trên hai xe quay mặt sang nhau vừa chạy vừa trò chuyện, đôi mắt không còn nhìn đường. Tai nạn giao thông trong đô thị có tỷ lệ lớn xảy ra trong vòng vài giây mất tập trung: một chiếc xe buýt lấn ra, một cụm chướng ngại bất ngờ, một người đi bộ băng đường. Khi bạn đang quay mặt sang trái nói chuyện thì thời gian phát hiện và phản ứng tăng gấp đôi, cự ly phanh cũng dài ra, và trên đường đông xe như Hà Nội, vài giây chậm đó đủ để tạo va chạm dây chuyền.
Ngoài mất tập trung, nói chuyện còn làm thay đổi tốc độ một cách vô thức. Hai xe đang chuyện trò thường chạy chậm hơn dòng xe chung quanh, tạo chênh lệch tốc độ giữa các phương tiện, vốn tự nó là một yếu tố nguy cơ. Người phía sau không đoán được nhóm bạn phía trước sẽ phanh bất chợt để nói thêm một câu, nên việc bị đâm từ sau trong tình huống này không hiếm. Điều này không chỉ áp dụng cho xe máy mà cho cả xe đạp điện, người đi bộ lơ đãng, nhưng với xe máy thì hậu quả thường nặng hơn vì tốc độ cao hơn hẳn.
Vì sao nhóm bạn hay đi cạnh nhau
Nguyên nhân chủ yếu không phải là vi phạm mà là tiện lợi. Đi cạnh nhau dễ nói chuyện, dễ chỉ đường cho người lạ phố, dễ giữ liên lạc trong nhóm không ai có tai nghe. Với khách du lịch thuê xe rủ nhau đi từng nhóm, việc bám sát nhau còn giúp không ai lạc. Tuy nhiên, tiện lợi đó có cái giá: khi cần xử lý tình huống gấp, khoảng cách giữa hai xe quá gần khiến cả hai không có không gian né tránh. Hai xe song song cách nhau chỉ một gang tay, nếu một xe né hố thì xe kia không còn chỗ lánh, và kết quả thường là cả hai ngã cùng lúc.
Một thói quen khác cũng đáng nói: người ngồi sau của một xe trong nhóm thường nghiêng sang nói chuyện với người của xe bên cạnh, trong khi chính người lái hai xe lại đang theo dõi đường. Người lái nghe chuyện rổ rảng bên tai cũng mất tập trung, dù mắt vẫn nhìn thẳng. Nhóm ba bốn xe đi hàng ngang chiếm hết mặt đường càng phổ biến vào giờ tan học, giờ tan ca, và đó cũng là khung giờ tai nạn quanh các nút giao tăng vọt. Nếu bạn mới thuê xe lần đầu, nên đọc phần chuẩn bị chuyến đi trong bài kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội.
Khi nào bạn có thể bị nhắc nhở
Trong thực tế, cảnh sát giao thông xử lý tình huống này theo mức độ. Nếu nhóm xe đi hàng ngang nhưng nhường đường khi có xe cần vượt, giữ tốc độ hợp lý, không chen lấn, khả năng cao chỉ bị nhắc nhở và yêu cầu đi về đúng làn. Nếu nhóm đi chiếm đường dài, ép xe khác hoặc gây ách tắc cục bộ, hình thức xử lý sẽ nặng hơn theo quy định hiện hành về các hành vi cản trở giao thông. Điểm người đi xe hay bỏ qua là tính chất chủ quan của tình huống: cùng một hành vi đi cạnh nhau, hôm nay chưa bị nhắc không có nghĩa là hợp pháp, chỉ có nghĩa là chưa bị ghi nhận.
Bạn cũng nên nhớ rằng kể cả khi không bị nhắc, trách nhiệm vẫn thuộc về người gây cản trở. Nếu có va chạm giữa xe của bạn và xe phía sau do nhóm bạn chiếm đường, cơ quan chức năng sẽ xem xét hành vi giữ đường của nhóm bạn như một yếu tố xác định lỗi. Vì vậy, cách tốt nhất vẫn là chủ động đi đúng làn, để xe nhanh vượt, và nói chuyện sau khi dừng.
Cách đi cùng nhóm xe an toàn
Đi nhóm không có nghĩa là đi hàng ngang. Kinh nghiệm của những nhóm đi xe lâu năm là đi hàng dọc, giữ khoảng cách đều nhau khoảng vài thân xe, xe đi sau bám theo xe trước lệch một chút về bên phải để nhìn thấy được đường phía trước. Chốt điểm hẹn trước: ngã tư nào dừng, quán nào nghỉ, ai đi đầu ai đi cuối. Người đi đầu giữ tốc độ vừa phải và quan sát giúp cả nhóm, người cuối cùng canh xe yếu nhất trong nhóm. Nếu cần trao đổi, hãy kéo vào lề an toàn, dừng hẳn rồi nói. Trong phố, nhóm trên ba xe nên tách thành từng cặp nhỏ, mỗi cặp cách nhau một đoạn để không chiếm hết làn và để xe khác vẫn vượt được. Quy tắc đơn giản này giúp nhóm vừa giữ được nhau vừa không cản trở ai.
Với đường dài, nguyên tắc y hệt nhưng khoảng cách nên rộng hơn do tốc độ cao. Đèn hậu và xi nhan dùng rõ ràng để người sau hiểu ý định, tránh tín hiệu bằng miệng hoặc bằng tay vung vít giữa đường trường.
Với khách thuê xe máy đi theo nhóm
Khi thuê xe máy đi theo nhóm ở Hà Nội, khách thường lo lạc nhau nên theo bản năng là đi sát cạnh nhau. Cách hay hơn là chốt lộ trình trước trên bản đồ, lưu số điện thoại của nhau và đi theo đội hình hàng dọc như mô tả trên. Nếu nhóm có người chưa quen xe số hay xe đường phố, hãy để người quen đường đi trước và chạy chậm theo người ấy. Mọi câu hỏi về xe phù hợp cho nhóm, số lượng xe sẵn có hay tuyến đi an toàn, bạn có thể liên hệ trực tiếp Mr Tú qua điện thoại hoặc Zalo để được tư vấn nhanh trước khi nhận xe. Bạn cũng có thể xem thêm các câu hỏi tương tự trong mục hỏi đáp thuê xe máy.
Các câu hỏi thường gặp
Đi hai xe song song có bị phạt không? Nếu gây cản trở giao thông, giành đường hoặc không nhường đường khi được yêu cầu thì có thể bị xử lý theo quy định hiện hành. Nếu giữ đúng làn, nhường đường hợp lý thì thường chỉ bị nhắc nhở khi đi sát nhau trong phố.
Nói chuyện với người ngồi sau trên cùng một xe có sao không? Nói ngắn gọn vẫn được, nhưng câu chuyện dài khiến người lái mất tập trung, nên hạn chế và chỉ trao đổi khi đường thoáng.
Đi nhóm mấy xe thì vừa an toàn vừa không cản trở? Nên đi hàng dọc theo cặp, mỗi cặp cách nhau một đoạn, thay vì cả nhóm trải hàng ngang chiếm hết mặt đường.
Nhóm bạn bị xe khác bấm còi giục thì phải làm sao? Đừng tăng tốc đua theo, hãy kéo lệch về bên phải nhường đường, để xe nhanh vượt rồi nhóm đi tiếp với khoảng cách an toàn.
Tóm lại
Đi xe máy cạnh nhau vừa chạy vừa nói chuyện là thói quen đường phố phổ biến nhưng rủi ro rõ ràng: chiếm làn, cản trở giao thông, mất tập trung và kéo dài thời gian phản ứng. Quy định hiện hành không cấm đi cùng nhau, chỉ cấm việc gây cản trở; nhưng an toàn của chính nhóm bạn là lý do đủ để bỏ thói quen này. Đi hàng dọc, chốt điểm dừng, nói chuyện khi đã dừng hẳn, và để dòng xe phía sau lưu thông thông suốt. Chuyến đi nhóm sẽ vui hơn khi mọi người đến đích đủ cả, đúng hẹn và không có vết xước nào.